De openbare orde

De burgemeester van Haren, de korpschef en de hoofdofficier van justitie waren zaterdagochtend unaniem. Zij vinden niet dat ze het Facebookfeest waarvoor zich vrijdagochtend 30.000 Facebookgebruikers hadden aangemeld, hebben onderschat. Het was „tuig”, zei burgemeester Rob Bats, en dat tuig zocht doelbewust de confrontatie met de politie, ambulancepersoneel en andere hulpverleners. „Bovendien hebben we hier te maken met een relatief nieuw fenomeen”, vulde korpschef Oscar Dros aan. „De mobiliserende macht van Facebook en Twitter. Voor de politie is het nog heel erg zoeken hoe je daarmee moet omgaan.”

Maar critici, zoals de Groningse hoogleraar Jan Brouwer, directeur van het Centrum voor Openbare Orde en Veiligheid, plaatsen daar kanttekeningen bij. Brouwer vindt dat de driehoek het risico op escalatie heeft onderschat. „Een mensenmassa op zich vormt al een enorm risico, en een mensenmassa die niets te doen heeft, is een nog veel groter gevaar.”

Drie vragen houden hem en ook kritische inwoners van Haren bezig. Waarom heeft de gemeente ervan afgezien een alternatief feest te organiseren? Hoe kon het dat er alcohol werd genuttigd en verkocht terwijl er een alcoholverbod van kracht was in het dorp van 9.000 inwoners? En waarom zijn er niet minder ME’ers ingezet en meer gewone agenten?

Drie scenario’s lagen op het gemeentehuis klaar voor het verjaardagsfeestje. Ze rekenden op een „beheersbaar, overwegend vreedzaam” feest zoals in Hamburg vorig voorjaar. Mocht het uit de hand lopen, dan hielden ze 250 ME’ers achter de hand. En tenslotte bestond de kans nog dat de feestvierders weg zouden blijven. Dat gebeurde dit voorjaar in Chamalières, vlakbij Clermont-Ferrand. Toen Benjamin zijn veertiende verjaardag wilde vieren bij zijn grootmoeder thuis, tekenden 50.000 Facebookgebruikers in. Nadat zijn vader in de media had verteld dat er helemaal geen feestje was, konden op elf mei de dranghekken in de kast blijven en de agenten weer naar huis. Op een paar journalisten na waren de straten uitgestorven, schreef de lokale krant.

Burgemeester Bats had er goed aan gedaan om wél een alternatief feest te organiseren, denkt Brouwer. De driehoek heeft dat overwogen, maar zag ervan af, vertelde Bats zaterdag, omdat hij „de veiligheid niet kon garanderen” en „aanzuigende werking” vreesde. Daar begrijp ik niets van, zegt Brouwer. „Alsof hij niet verantwoordelijk is voor de openbare orde en veiligheid ín het dorp.”

Inmiddels verschijnen nieuwe oproepen voor feesten op Facebook en Twitter, onder meer in Gouda, Amersfoort en Nieuwegein. Hoe voorkomen deze gemeenten dat volgende week, of volgende maand, in hun dorp of stad zoiets als ‘Haren’ gebeurt? Communiceer via dezelfde wegen als de ‘organisatoren’, adviseert Brouwer. „Dus als gemeente ook op Facebook zetten dat je er niet inkomt met alcohol, of dat de toegangswegen zijn afgesloten.” En via noodverordeningen de nodige besluiten nemen: een verbod op stilstaan, en een verbod op alcohol. Niet alleen op inname ervan, maar ook op de verkoop.

Zo’n zwerm facegangers vereist fantasie: Opinie, pagina 16&17