330 Turkse officieren veroordeeld wegens poging tot staatsgreep

Turkse soldaten in het Turkse gedeelte van Cyprus. Foto: AP

Drie Turkse legerofficieren zijn tot twintig jaar cel veroordeeld wegens het beramen van een staatsgreep in 2003 tegen de islamitisch georiënteerde regering. 327 andere officieren kregen celstraffen tot achttien jaar. Dat meldt persbureau AP.

Voormalig landmachtcommandant Cetin Dogan, ex-luchtmachtcommandant Ibrahim Firtina en ex-marinechef Ozden Ornek werden veroordeeld als hoofdsamenzweerders. Het zijn de zwaarste veroordelingen in een proces tegen 365 officieren dat al ruim twee jaar bezig is. 327 officieren kregen een celstraf tot achttien jaar, 34 officieren werden in het zogenoemde Sloophamer-proces vrijgesproken. Tegen een zieke verdachte werd de zaak aangehouden. Verwacht wordt dat de veroordeelden in beroep gaan.

Scenario om nieuwe staatsgreep te rechtvaardigen

De officieren wilden volgens de Turkse rechtbank chaos veroorzaken door aanslagen te plegen. De strijdkrachten zouden vervolgens de macht grijpen om orde op zaken te stellen. ‘Operatie Sloophamer’ werd volgens de rechtbank bedacht op een bijeenkomst van hoge officieren vlak na de novemberoverwinning in 2002 van de AK-partij, de moslimdemocraten die hun wortels hebben in de politieke islam. Die overwinning was volgens vele militairen een directe bedreiging van de seculiere staat die ze al vier keer eerder door middel van staatsgrepen hadden verdedigd. Onze correspondent Bram Vermeulen schreef hier eerder over:

“Op de bijeenkomst zou een scenario zijn bedacht om een nieuwe staatsgreep te rechtvaardigen. De beroemdste moskeeën van Istanbul zouden worden opgeblazen. Een Turks gevechtsvliegtuig zou worden neergehaald en Griekenland zou de schuld krijgen. De nieuwe regering zou in die chaos zo machteloos lijken, dat het volk vanzelf zou vragen om interventie van het leger.

Niemand hoorde ooit van dit plan. Tot begin 2010 een koffer vol documenten op het redactiekantoor van de eigenzinnige krant Taraf werd afgeleverd. 2.000 pagina’s, 19 cd-roms.”

Critici spreken van Kafkaësk proces

Na publicatie van de krant volgde de eerste arrestaties. Aanvankelijk had de vervolging van militairen grote steun onder het Turkse publiek. Maar nadat het lang duurde voordat er een verdachte werd veroordeeld, groeide de zorg dat de rechtszaak wordt misbruikt om critici van de regering de mond te snoeren. Critici spraken van een Kafkaësk proces en een omstreden bewijslast. Juli vorig jaar trad de volledige legertop af uit protest tegen de massale arrestaties van legerofficieren.

Volgens Vermeulen ligt het proces midden in de storm rond een machtsstrijd in Turkije:

“Decennialang lang de macht in handen van het leger dat tot viermaal toe een staatsgreep pleegde om een zittende regering uit het zadel te werken. Inmiddels, in de afgelopen tien jaar onder premier Erdogan, zijn de rollen omgedraaid. Nu zijn het de officieren die de bak in draaien.”

Onze correspondent Bram Vermeulen over de veroordelingen

    • Lex Boon