Salaam Sittard!

De belangstelling uit Qatar voor het kleine Fortuna Sittard past in een niet te stuiten internationale trend. Maar hoe leuk is voetbal nog als succes met miljoenen oliedollars gekocht kan worden?

Rob Schoof

Redacteur Voetbal

Onderwerp/Subject: Jupiler League Reklame: Club/Team/Country: Fortuna Sittard Seizoen/Season: 2011/2012 FOTO/PHOTO: Fortuna Sittard supporters with flags. (Photo by PICS UNITED) Trefwoorden/Keywords: #11 $35 ±1324460386482 Photo- & Copyrights © PICS UNITED P.O. Box 7164 - 5605 BE EINDHOVEN (THE NETHERLANDS) Phone +31 (0)40 296 28 00 Fax +31 (0) 40 248 47 43 http://www.pics-united.com e-mail : sales@pics-united.com (If you would like to raise any issues regarding any aspects of products / service of PICS UNITED) or e-mail : sales@pics-united.com ATTENTIE: Publicatie ook bij aanbieding door derden is slechts toegestaan na verkregen toestemming van Pics United. VOLLEDIGE NAAMSVERMELDING IS VERPLICHT! (© PICS UNITED/Naam Fotograaf, zie veld 4 van de bestandsinfo 'credits') ATTENTION: © Pics United. Reproduction/publication of this photo by any parties is only permitted after authorisation is sought and obtained from PICS UNITED- THE NETHERLANDS
Onderwerp/Subject: Jupiler League Reklame: Club/Team/Country: Fortuna Sittard Seizoen/Season: 2011/2012 FOTO/PHOTO: Fortuna Sittard supporters with flags. (Photo by PICS UNITED) Trefwoorden/Keywords: #11 $35 ±1324460386482 Photo- & Copyrights © PICS UNITED P.O. Box 7164 - 5605 BE EINDHOVEN (THE NETHERLANDS) Phone +31 (0)40 296 28 00 Fax +31 (0) 40 248 47 43 http://www.pics-united.com e-mail : sales@pics-united.com (If you would like to raise any issues regarding any aspects of products / service of PICS UNITED) or e-mail : sales@pics-united.com ATTENTIE: Publicatie ook bij aanbieding door derden is slechts toegestaan na verkregen toestemming van Pics United. VOLLEDIGE NAAMSVERMELDING IS VERPLICHT! (© PICS UNITED/Naam Fotograaf, zie veld 4 van de bestandsinfo 'credits') ATTENTION: © Pics United. Reproduction/publication of this photo by any parties is only permitted after authorisation is sought and obtained from PICS UNITED- THE NETHERLANDS PICS UNITED

Chelsea, Manchester City, Paris Saint-Germain. Kijk ze straks, over een jaar of zes, tegen dat kleine Fortuna Sittard spelen, niet in de Jupiler League maar in de Champions League, voor 50.000 uitzinnige fans in een fonkelnieuw ‘Al Faisal Limburg Stadium’.

Het zou zomaar kunnen, nu bekend is geworden dat de Limburgse club mogelijk in handen komt van het Qatarese staatsbedrijf Al Faisal. Voetbalde Manchester City in 1999 niet ook in de donkere krochten van het Engelse voetbal? En is die club dankzij een suikeroom uit emiraat Abu Dhabi niet uitgegroeid tot één van de rijkste clubs op aarde?

Wat in Manchester kan, kan ook in Sittard. Maar is het ook wat de voetbalfans willen?

Volkssport voetbal is op drift geraakt. Onbekende miljardairs uit verre oosterse landen, zonder enige aantoonbare band met hun koopwaar, schaffen links en rechts in Europa voetbalclubs aan. Nemen de schulden over, zetten een nieuw stadion neer en nemen een paar jaar de tijd om de selectie te upgraden.

Clubs waarvan jaren niks is vernomen duiken plotseling op in de Champions League, het toernooi dat vroeger Europa Cup 1 heette en werd gedomineerd door een select groepje dat nu eenmaal de beste voetballers voortbracht: Real Madrid, Ajax, Juventus, Liverpool, Bayern München. Nu heten ze Shakhtar Donetsk, Paris Saint-Germain, Chelsea of Manchester City. In de toekomst heten ze waarschijnlijk FC Anzhi Machatsjkala en Metalist Kharkov.

Of Fortuna Sittard.

Een kleine tien jaar geleden begon deze trend, toen een jonge, verveelde Russische oligarch, Roman Abramovitsj, wat afleiding zocht in zijn Londense weekenden. En een bestemming voor de miljarden die hij had verdiend in de Russische olie-industrie. Hij investeerde sinds 2003 ruim 400 miljoen pond (500 miljoen euro) in de noodlijdende voetbalclub Chelsea.

Abramovitsj spotte met de historische Engelse voetbalverhoudingen. Chelsea, het lelijke eendje van Londen, dat in de honderd jaar voor de Russische overname welgeteld één keer landskampioen was geworden, stak plotseling gevestigde topclubs als Manchester United en Liverpool naar de kroon met drie landstitels en, vorig seizoen, de winst van de prestigieuze Champions League.

Het werkt dus: een paar honderd miljoen dollar steken in een voetbalclub. Succes is te koop, weet ook de First Family van Abu Dhabi; sjeik Mansour Bin Zayed Al Nahyan, halfbroer van de emir, stak de afgelopen vier jaar ruim een miljard oliedollars in Manchester City, de tweede club van de stad, en zag dat vorig seizoen beloond met de eerste landstitel sinds 1968. De schijnbare voetballiefhebber – hij knippert niet met de ogen over een spelersalaris van 200.000 pond per week (een kwart miljoen euro) – heeft zich nog nooit laten interviewen door een Engelse krant. Volgens kenners is hij één keer gesignaleerd in het stadion dat is vernoemd naar de luchtvaartmaatschappij van het emiraat, Etihad.

Inmiddels zijn talloze Engelse voetbalclubs in buitenlandse handen en lang niet alleen die van sjeiks: Manchester United, Arsenal en Liverpool, om er een paar te noemen, hebben alle een Amerikaanse eigenaar.

En de koopdrift beperkt zich al lang niet meer tot Engeland. In Rusland en Oekraïne bouwen lokale oligarchen aan hun eigen bolwerken, zoals Anzhi Makhachkala uit de onrustige Russische regio Dagestan, een tot voor kort volstrekt onbekende club die vorig jaar werd gekocht door miljardair Soeleiman Kerimov. Die lokte de Nederlandse topcoach Guus Hiddink met een miljoenencontract naar Rusland, om van Kerimovs speeltje een heuse topclub te maken. Ook in Dagestan speelt geld geen rol: Kameroener Samuel Eto’o is er met een jaarsalaris van omgerekend 20 miljoen euro per jaar de best betaalde voetballer ter wereld.

En dit jaar mengt zich voor het eerst een Franse club in de voetbalwedloop: Paris Saint-Germain werd vorig jaar gekocht door de Qatar Investment Authority, die in anderhalf jaar tijd voor zo’n 200 miljoen euro aan spelers inkocht voor de Parijse club, onder wie de Zweedse topspits Zlatan Ibrahimovic.

Het kan allemaal, want onder invloed van de globalisering zijn voetbalclubs meer dan ooit bedrijven geworden. Onbezoldigde bestuurders met clubtrouw hebben daarbij plaatsgemaakt voor investeerders op zoek naar een bestemming voor hun miljoenen.

Sinds kort ook in Nederland. Voetbalclubs zijn projecten geworden, zoals de nieuwe directeur van Vitesse, de Duitser Erwin Kasakowski, onlangs letterlijk zei in het weekblad Voetbal International. Dat de steenrijke Georgische ondernemer Merab Jordania twee jaar geleden bij Vitesse uitkwam, was min of meer toeval. „We hebben in meerdere landen gekeken naar een geschikte club”, erkende Kasakowski. „In Nederland was dat eerst AZ.” Maar de Alkmaarse club bleek te duur door de spelers die er op de loonlijst stonden. „Toen Vitesse te koop bleek te zijn, was dat veel aantrekkelijker.”

De eerste ‘Engelse’ taferelen zijn al zichtbaar in Arnhem. Eigenaar Jordania liet in twee jaar liefst 33 spelers aanrukken, het overgrote deel buitenlanders, uit landen als Georgië, Ghana, Estland en Servië. Regelmatig zijn het huurlingen van Chelsea, de club van Abramovitsj – een goede bekende van Jordania. Op het nationale sportcentrum Papendal bouwt de Georgische ondernemer voor miljoenen een nieuw hypermodern trainingscomplex voor de club die vier jaar geleden nog door de Arnhemse gemeenteraad van een faillissement moest worden gered. Dankzij Jordania streeft ‘FC Hollywood aan de Rijn’ – met een begroting van 30 miljoen euro – binnenkort Feyenoord voorbij.

Trouwens, Vitesse staat inmiddels stiekem tweede in de eredivisie, voor Ajax, Feyenoord, PSV en AZ.

Het is de realiteit achter de vele overnames in het betaald voetbal, niet alleen in Nederland. De vraag of ‘we deze ontwikkeling moeten willen’ is volgens sportmarketingdeskundige Frank van den Wall Bake niet meer relevant. „Bij veel clubs in het betaald voetbal staat het water aan de lippen. Als er dan een rijke meneer uit Qatar of Rusland komt en hij heeft serieuze plannen, en geld, dan wordt het moeilijk voor zo’n club om nee te zeggen.”

Maar de vlucht die het kapitalisme in het Europese profvoetbal neemt, leidt tot een wedloop waarvan de afloop uiterst ongewis is. Wat gebeurt er als de buitenlandse eigenaars beslissen dat het allemaal anders moet? Dat de bekerfinale in Qatar of New York moet worden gespeeld, of dat degraderen uit de Premier League onmogelijk wordt? Met die laatste proefballon lokte een aantal Engelse clubs met buitenlandse eigenaars een jaar geleden al woedende reacties uit. Wat gebeurt er met Chelsea als Abramovitsj er geen zin meer in heeft, ruzie krijgt, of sterft?

Eénmansbedrijven zijn kwetsbaar, zo ondervond men in Alkmaar, waar AZ dreigde te worden meegesleurd in de val van Dirk Scheringa’s DSB Bank. Overgeleverd zijn aan één rijke geldschieter is een van de redenen waarom clubs als Ajax of Feyenoord niets voelen voor zo’n constructie, ook al heeft dat tot gevolg dat zij in Europa geen enkele rol van betekenis meer spelen.

Talloze voetbalfans hebben een diepe, instinctieve afkeer tegen de miljardairsclubs, die in één zomertje investeren alle historische voetbalverhoudingen in Europa op hun kop zetten. Het kopen van sportief succes druist in tegen de oergevoelens die onlosmakelijk verbonden zijn met de sportieve krachtmeting tussen rivalen met een geografisch of sociaal bepaalde achterban. Een tegenstander kan worden verslagen op talent, op werklust, op tactiek, desnoods met geluk, maar de interventie van een volslagen onbekende geldschieter grenst gevoelsmatig aan unfair play. Jordania sliep als kind niet in een Vitessepyjama, net zo min als de emir van Abu Dhabi droomde van het lichtblauwe shirt van Manchester City.

Qatar heeft redenen zich op het Nederlandse voetbal te storten: het oliestaatje kreeg verrassend het WK van 2022 toegewezen. Om tijdens dat toernooi een sterke nationale ploeg op de been te brengen zoekt het land een plek om jonge Qatarese talenten op te leiden, zo wordt vermoed. Nederland heeft op dat gebied een uitstekende naam en goedkope, noodlijdende clubs zijn er genoeg, zegt Van den Wall Bake.

En misschien valt er over een paar jaar echt iets te vieren, in Sittard.