‘Ik wil mijn hart in klank omzetten’

Trijntje Oosterhuis toert door Nederland met door Anouk geschreven liedjes. Ze gingen over het gebroken hart van Anouk, maar toen werd ook Oosterhuis haar hart gebroken. „Plotseling bleek alles heel dicht bij mezelf te staan.”

Trijntje Oosterhuis op het North Sea Jazz 2012
Trijntje Oosterhuis op het North Sea Jazz 2012 Foto Novum

Trijntje Oosterhuis noemt zichzelf een vertolker. Ze schreef in het verleden soms eigen liedjes, maar besteedt nu al haar aandacht aan het zingen. „Als vertolker vraag je je steeds weer af waar de tekst over gaat en welk gevoel je op de luisteraar wilt overbrengen. Ik kan me goed inleven in andermans verhaal”, zegt Trijntje Oosterhuis. Dat deed ze bijvoorbeeld in 2003 na de geboorte van prinses Catharina-Amalia der Nederlanden, in het welkomstlied Nu Dat Jij Er Bent, en met het repertoire van Burt Bacharach dat ze met veel instemming van de meester zelf vertolkte, bijvoorbeeld zijn hit Anyone Who Had A Heart.

Voor haar meest recente cd, het afgelopen april verschenen Wrecks We Adore, werkte Oosterhuis samen met Anouk. Oosterhuis zou de liedjes zingen die Anouk geschreven had. Voor die nummers had Anouk, zegt Oosterhuis, uit haar eigen leven geput. Dat betekende dat de teksten vooral gingen over gebroken harten, en het bedrog door een liefdespartner, ervaringen waar Anouk in de voorgaande periode mee te maken had gehad. Oosterhuis zag het zingen van die nummers als een daad van vriendschap, zegt ze: „Zoiets als ‘Ik zing jouw blues. Samen staan we sterk’.”

Nadat de opnamen waren voltooid, ontdekte Oosterhuis, die getrouwd is en twee kinderen heeft, dat haar man haar ontrouw was geweest. Haar relatie liep stuk, en hij verhuisde uit hun gezamenlijke huis. In een café in Amsterdam, in een zwart pak met gouden schoenen, zegt Oosterhuis nu: „Toen ik de nummers voor het eerst las, vond ik het raar om Anouks levenslijnen te zingen. Ze maakt een wegwerpgebaar. „Zo kan het leven je verrassen.”

Ballet van stemmen

Voor de nieuwe nummers werd het liefdesleed omgevormd tot een soulvol ballet van stemmen en opwindende instrumentaties, geproduceerd door Anouk en het Zweedse hitteam van Martin Gjerstad en Tore Johanssen. Het onderwerp van een gebroken hart wordt op allerlei manieren behandeld, van de smart van What About My Heart, het cynisme van Nothing At All, de berusting van Better Think Twice, tot de furie van I Ain’t Going Nowhere. Oosterhuis’ stem vindt steeds mooi de balans tussen groots en meeslepend, en kwetsbaar.

Dit najaar toert Oosterhuis met de nieuwe liedjes door Nederland. „Elke keer bedenk je waar het nummer over gaat. En die gemoedstoestand, daar moet je in duiken. Ook bij de droevige en pijnlijke liedjes. Het moet, dat gevoel zit in een laatje en dat laatje moet open. Dat maakt het soms moeilijk om deze nummers te zingen.” Ze haalt haar schouders op. „Daar moet ik dan doorheen. Het is een goede therapie, denk ik. Toevallig loopt de werkelijkheid van deze plaat nu synchroon met mijn leven. Na afloop van de tour zal ik die werkelijkheid misschien een beetje verwerkt hebben.”

De titel van haar cd bedacht ze samen met Anouk. Wrecks We Adore slaat op hun leven en dat van veel vrouwen van hun generatie. „We willen iets in stand houden dat eigenlijk bijna niet kan, dat zijn de ‘wrecks we adore’. Je wilt die carrière, je wilt kinderen, je wilt midden in het leven staan, een leuke relatie hebben. Je wilt je vrouw voelen. Ik denk dat veel vrouwen tegenwoordig zich een beetje als man gedragen, maar toch vrouw willen zijn. Dan zit je de hele tijd klem.

„Ik heb een mooi en gelukkig leven, maar dat is een plooi die je nooit strak kunt krijgen. Wrecks We Adore betekent: je jaagt iets na wat eigenlijk niet bestaat, maar je blijft ernaar streven.

„Iedereen wil zich ontplooien, ik ook. En het kán. Maar er blijft altijd ergens een dissonant zitten.” Welke is dat in haar leven? „Ik voel me op tour slecht omdat ik mijn kinderen niet bij me heb. Ik vind het verschrikkelijk om ze niet steeds te kunnen zien. Maar een leven als huismoeder zou mij ook niet passen. Dus ik wissel het af: ik ben op tournee of ik ben bij de kinderen. En als ik thuis ben, ben ik de meest burgerlijke vrouw op aarde. Ik ga niet uit, of over de rode loper bij een première. Ik ben liever thuis, in een oude joggingbroek met mijn kinderen in de kruidentuin. Daar word ik heel gelukkig van, juist omdat ik die andere kant ook heb.”

The Voice of Holland

Op dit moment is Oosterhuis voor het eerst op tv te zien als coach in het talentenjachtprogramma The Voice Of Holland, naast Marco Borsato, Nick & Simon en Roel van Velzen. Ze blijkt een kritisch panellid, met een voorkeur voor kandidaten met soulvolle stemmen. Waaraan herkent ze de ‘soul’ in een stem? „Het gaat erom dat je iemands eigen gevoel in een stem kunt horen. Soul wordt vaak geassocieerd met zwarte muziek, maar de zanger van Coldplay vind ik ook soulvol. Misschien kun je het beter ‘zielvol’ noemen. Iets klinkt zielvol als iemand bereid is in zijn hart te kijken en wat hij daar ziet in klank om te zetten. Dan is het eerlijk. En dat is het enige wat je van een zanger wilt, toch? Eerlijkheid.

„Het hoeft niet speciaal over leed te gaan. Vrolijk kan ook. Denk maar aan Isn’t She Lovely van Stevie Wonder of aan de prachtige blije liedjes van Al Green.”

Bij de audities let ze op wat ze noemt ‘muzikale intelligentie’. „Er zijn kandidaten die willen klinken als Beyoncé of Rihanna, en dan zingen als een vulkaanuitbarsting. Ik vind: je moet doseren. Je moet niet meteen al je diamanten laten zien.” Ze gebaart alsof ze een deksel optilt, en weer dichtklapt. „Op het juiste moment laat je even de diamanten zien. Maar niet de hele tijd.

„Dat stoort me soms. Ook bij mezelf. Ik vind mijn stem het mooist als ik gewoon het liedje zing. Rechtuit, zonder te kwinkeleren. Het gaat ten slotte altijd om het verhaal dat het lied vertelt. Dat verhaal mag niet in de acrobatiek verloren gaan.”

De cd ‘Wrecks We Adore’ is verschenen bij EMI Music. Trijntje Oosterhuis treedt op: 21/09 Gebouw T, Bergen op Zoom; 22/09 Metropool, Hengelo; 28/09 Tivoli, Utrecht. Voor meer data zie trijntje.nl