Opinie

Commandant Solberg wordt steeds stiller

Afghaanse politieman in de documentaire The Afghan Nightmare.
Afghaanse politieman in de documentaire The Afghan Nightmare.

Het zal toeval zijn, en geen sardonische opzet, dat VPRO's Import juist gisteravond de Noorse documentaire The Afghan Nightmare uitzond. Het afscheid van Tweede Kamerlid Mariko Peters en zes andere GroenLinksers na een desastreuze verkiezingsuitslag was immers zeker voor een deel te wijten aan door de achterban nauwelijks gedeeld enthousiasme voor de politiemissie in Kunduz.

De film uit 2011 speelt zich af in de nabij gelegen provincie Faryab en laat zien waar de schoen wringt. Al in de openingsscène wordt in een vergadering van de provinciale veiligheidsraad door een Afghaanse autoriteit de vraag opgeworpen waarom optimaal bewapende en getrainde militairen uit 47 landen niet in staat zijn een handvol Talibaan onder de duim te houden.

ISAF-commandant in Faryab en hoofdpersoon in de documentaire is de Noorse kolonel Rune Solberg, die als opdracht heeft om in 2014 het gezag over te dragen aan Afghaans leger en politie.

Hij gedraagt zich voor de camera niet als de meeste commandanten, die tegen de klippen op blijven beweren dat het steeds beter gaat in Afghanistan. Solberg meent juist dat de strijd niet te winnen valt, omdat er te veel misgaat in de relatie tussen buitenlandse militairen en autochtone bevolking. Maar regisseur Klaus Erik Okstad maakte geen praatfilm. Embedded draaide hij juist een van de visueel meest overtuigende Afghanistandocumentaires, waarin we vuurgevechten en patrouilles meemaken, maar vooral veel kunnen aflezen aan de gezichten van Solberg en zijn gesprekspartners.

Aanvankelijk denkt hij dat de Afghanen slechte militairen zijn, omdat ze niet anderhalve kilometer willen lopen naar een vooruitgeschoven post. Dat doen Noren aan de grens met Rusland toch ook dagelijks, bij sneeuw en ontij? Maar al snel ontdekt de commandant dat het om angst draait, en dat die heel terecht is.

De camera registreert iets later dat de kolonel geen woorden meer kan vinden, als hij tegenover vier kisten staat, gesierd door de Noorse vlag. Daar is de minister van Defensie beter voor geëquipeerd.

We zien ook dat de bondgenoten van de geallieerden veel loucher en corrupter ogen dan twee krijgsgevangen Talibaanstrijders, Die behoren tot de Pashtun, een minderheid die weinig te verliezen heeft, omdat de regering-Karzai alle beloften gebroken heeft, en dat blijft doen als Solberg zijn best heeft gedaan om een minister naar de grieven te laten luisteren.

Een politieman legt uit dat de Pashtun zich nu eenmaal weinig wassen en in gescheurde kleren lopen. Al geef je ze een miljoen, dan zijn het nog sloebers.

Solberg, met woestijnbaard, wordt steeds stiller en kijkt allengs glaziger. The Afghan Nightmare is van zijn gezicht af te lezen.