Allebei een fulltime baan én kinderen? Ja, dat kan

Ze zijn zwaar in de minderheid, maar hun aantal stijgt: stellen die twee fulltime banen combineren met een gezin.

Stef Verhoeven

Barbara en André Baelemans en hun twee kinderen uit Berkel-Enschot. Foto: Peter de Krom
Barbara en André Baelemans en hun twee kinderen uit Berkel-Enschot. Foto: Peter de Krom

Nederland scoort hoog in arbeidsparticipatie, maar er is geen land in Europa waar het aantal gewerkte uren zo laag is als hier. In 2009 werkten bijna 3 miljoen Nederlanders in deeltijd, bijna twee keer zoveel als in 1996. We zijn de absolute deeltijdkampioenen van Europa. Vooral als er kinderen komen, daalt het aantal fulltimers dramatisch. Vaders omarmen hun papadag – ook daarin zijn we kampioen van Europa – en vrouwen brengen hun werkweek flink terug.

En dat is zorgelijk volgens de arbeidsmarktvoorspellers. Want om de vergrijzing op te kunnen vangen, moet de arbeidsduur van parttimers juist flink omhoog.

Als het aan Wouter Koolmees van D66 ligt, gaat dat ook gebeuren. Wat hem betreft werken we vanaf volgend jaar niet alleen langer door, maar wordt de 40-urige werkweek weer de norm en schrappen we wat vrije dagen. Zet een streep door de Tweede Pinksterdag en tel uit je winst: 2,4 miljard euro bruto binnenlands product!

Demissionair minister Henk Kamp (Sociale Zaken, VVD) vroeg begin deze maand de Sociaal-Economische Raad (SER) advies over verlenging van de werkweek. Dat zou een oplossing kunnen zijn voor de verwachte krapte op de arbeidsmarkt en de betaalbaarheid van de verzorgingsstaat.

De omslag die Koolmees en Kamp nastreven, zal nog een tour de force worden. Deeltijdwerk is niet voor niets zo populair. Het scheelt bijvoorbeeld een hoop stress in de spitsuurgezinnen die voortdurend op zoek zijn naar een prettige balans tussen werk en gezin. En daarmee gaat het juist de goede kant op: 66 procent van de vrouwen vindt dat werk en privétijd nu goed in balans zijn, tegenover 61 procent van de mannen, aldus het Gezinsrapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).

Toch lijkt er de laatste jaren iets te verschuiven in de Nederlandse deeltijdmentaliteit. Een kleine voorhoede, zo’n 8 procent van de stellen met minderjarige kinderen, kiest er voor om beiden fulltime te blijven werken. Hun aantal is behoorlijk gestegen. In 2005 werkten ruim honderdduizend stellen met minderjarige kinderen beiden fulltime. In 2011 waren dat er ruim een kwart meer (128.000).

Twee keer fulltime werken met kinderen. Hoe dóen ze dat? Want, zo blijkt uit de jongste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), hoe meer uren werknemers kwijt zijn aan hun werk, hoe meer problemen ze hebben met de combinatie werk en privé. Gek genoeg vormen (bijna) fulltimers een uitzondering op die regel. „Juist omdat ze veel uren werken, hebben zij allerlei regelingen getroffen om arbeid en zorg goed te kunnen combineren”, schrijft Christianne Hupkens van CBS in Sociaaleconomische trends, afgelopen voorjaar.

Gaat al die aandacht voor carrière en werk dan niet ten koste van de aandacht voor de kinderen, zoals wel eens hardop wordt gevreesd? Integendeel, beweert het Gezinsrapport van SCP. Met de stijging van de arbeidsparticipatie is ook tijd die ouders besteden aan de zorg voor kinderen is over de hele linie in ruim 30 jaar bijna verdubbeld. Vooral hoger opgeleide werkende ouders reserveren juist meer tijd voor voorlezen, binnenspelen en wandelen met de kinderen.

Meer werken én meer aandacht voor het kroost, ergens moet dat wringen. Waar halen deze moderne multitaskers dan de tijd vandaan? Allereerst wordt er bezuinigd op huishoudelijke werk zoals schoonmaken, wassen, koken en boodschappen doen. Niet dat mannen nu zoveel meer doen aan het huishouden. Integendeel. Het komt vooral omdat vrouwen er mínder tijd aan besteden of – en dat zijn vooral de fulltimers – een deel van de taken uitbesteden.

De moeilijkheid bij het combineren van arbeid en zorg zit voor een kwart van alle werkende ouders vooral in de schaarse tijd voor zichzelf. De sportclub, het theater, de kroeg…daar wordt zwaar op ingeleverd, ook deeltijders klagen daarover. De kinderen zelf hebben bepaald geen gebrek aan aandacht. Het ‘momentje voor jezelf’, dat is het echte kind van de rekening in het spitsuurgezin.