Moet ik er een gulden instoppen?

Er zijn een heleboel mensen die zich opwinden over het feit dat modellen tegenwoordig zo dun en zo jong zijn. Daar hebben ze meestal gelijk in, maar persoonlijk maak ik me de laatste tijd drukker over de stand van hun monden.

Ik kom uit een tijd waarin het ongepast was je mond open te houden als je niet aan het praten was. De vader van een vriendin leerde het haar af door iedere keer dat ze haar mond zinloos open hield, te vragen: ‘Moet ik er een gulden in stoppen?’

Dat taboe is weg, tenminste, als je afgaat op het gemiddelde modeblad. Een aanzienlijk deel van de modellen wordt afgebeeld met hun mond half open. Let wel: jonge, vrouwelijke modellen. Oudere vrouwen, vrouwen die worden geïnterviewd en bijna alle mannen mogen op foto’s gewone dingen met hun mond doen: lachen, of hem gewoon dicht houden (de enige man met open mond die ik me voor de geest kan halen, is Tom Cruise, op een broeierige foto van Inez van Lamsweerde en Vinoodh Matadin).

Vorig jaar, toen de Nederlandse Elle een cover had met de topmodellen Doutzen Kroes en Saskia de Brauw, allebei met hun mond een centimeter of twee open, heb ik eens gebeld met fotografe Alique (achternaamloos), die die cover had geschoten. Gezien haar huidige werk voor Vogue Nederland is ze haar voorkeur het afgelopen jaar bepaald niet kwijtgeraakt.

Ze vertelde dat, inderdaad, alleen jonge vrouwen zo door haar werden gefotografeerd en dat het een internationale trend was. Wat ze er zelf mooi aan vond, is dat de modellen helemaal ontspannen en zichzelf waren. Het ging erom, zei ze, dat je als fotograaf precies het juiste moment koos.

Dat lijkt mij onzin. Elke keer dat ik een modeshoot organiseer – niet wekelijks, maar toch wel een paar keer per jaar – zie ik hetzelfde gebeuren. Levendige meisjes veranderen, zodra een camera op ze wordt gericht, totaal van gezichtsuitdrukking. Ze tuiten hun lippen, hun onderlip zakt naar beneden, en hun blik wordt passief en sloom. In het beste geval zien ze eruit alsof ze op het punt staan iets te zeggen, in het slechtste geval lijken ze te wachten tot er iets in hun mond wordt gestopt. Het zit er zo ingeprogrammeerd dat het een hoop moeite kost om ze anders te laten kijken.

Ik snap dat liefhebbers van porno vrouwen graag gewillig zien. Maar waarom de lezeressen van modebladen naar al die half open monden moeten kijken, is mij een raadsel.

Eerder gepubliceerd in NRC Handelsblad