En vóila. Hier is het regeerakkoord

Nu de tegenpolen VVD en PvdA de winnaars van de verkiezingen zijn, dreigt een lange en zware kabinetsformatie. Terwijl deze tijd om bestuurskracht vraagt. NRC Handelsblad geeft een voorzet en presenteert alvast het regeerakkoord zoals het zou moeten zijn.

Illustratie Ruben L. Oppenheimer

Aan de eerste stappen te zien, wacht Nederland een klassieke uitputtende kabinetsformatie. Met als klassiek resultaat een kabinet dat van de zwaar bevochten compromissen aan elkaar hangt. De prijs die dan wordt betaald is bestuurskracht. En bestuurskracht is nu juist wat deze tijd van (euro)crisis vraagt.

Er kan lang of kort over worden gesproken, maar de realiteit na woensdag is dat beide grote winnaars (VVD en PvdA) tot elkaar zijn veroordeeld. Natuurlijk, hun programma’s lopen uiteen. Maar met Rutte (45) en Samsom (41) hebben beide partijen leiders die niet zijn niet belast door de polarisatiejaren zestig/zeventig toen VVD en PvdA lijnrecht tegenover elkaar stonden. Het is nu de tijd voor de generatie die in die jaren verwekt is. De generatie die weet dat het speelveld voor nationale politici in het huidige Europa beperkt is door begrotingseisen en andere dwingende ceinturen.

Nieuwe tijden met nieuwe politici rechtvaardigen een nieuwe aanpak. Met onderhandelingen waarbij niet uitruil centraal staat, maar mentaliteit en effectiviteit. Met als resultaat een akkoord op het spreekwoordelijke ‘A-viertje’ . NRC Handelsblad geeft vandaag een voorzet, ook wel wetend dat de wereld zo gecompliceerd is dat zelfs boekenkast nog te weinig ruimte biedt voor de oplossing van alle problemen.

I. Overheidsfinanciën. Het tekort moet terug naar 3 procent: op basis van het Lenteakkoord. Omdat de grote partijen de reiskostenvergoeding niet willen afschaffen, is er een gat van 1,3 miljard. Dat wordt gedicht door bezuinigingen en/of lastenverzwaring.

II. Huisvesting. Crisis dreigt. Zolang er geen duidelijkheid is over hypotheekrenteaftrek en ander beleid, ondermijnt de woningmarkt de economie. Maar de oplossing ligt klaar: het plan Wonen 4.0 van de koepels van bezitters, corporaties, huurders en makelaars. De overdrachtsbelasting en de renteaftrek worden in dertig jaar afgebouwd. De huren in de sociale sector worden met 2 procent verhoogd. In ruil wordt de inkomstenbelasting verlaagd en komt er een toeslag voor kopers én huurders met lage inkomens.

III. Zorg. Ideologische experimenten worden vermeden. Een breed boeket is nodig. Van preventie, prioriteit voor de huisarts en meer ‘luisteren dan snijden’ tot een scherper basispakket. In de tweede lijn versterken eigen bijdragen het kostenbewustzijn van de burger. De overheid gaat de zorgverzekeraars feller regisseren.

IV. Rechtsstaat. Na de capriolen die het gesneefde gedoogakkoord voorschreef (verbod op boerka en dubbele nationaliteit) moet nu de rechtsstaat worden versterkt. Het wetsvoorstel voor minimumstraffen wordt ingetrokken. De rechter moet autonoom de strafmaat kunnen bepalen. Het Mauro-probleem wordt opgelost door een ‘kinderpardon’ of door de wortelingswet, een initiatief dat vernederlandste kinderen van asielzoekers onder voorwaarden een vergunning geeft. Een realistischer migratiebeleid krijgt voor door de strafbaarheid van illegaliteit in te trekken en de vreemdelingenbewaring zo te hervormen dat moeilijk uitzetbare asielzoekers niet worden behandeld als gevaarlijke gedetineerden.

V. Buitenwereld. Nederland houdt zich aan de internationale afspraak om 0,7% te besteden aan Internationale Samenwerking. Er is meer focus op thema’s waar het toegevoegde waarde heeft, zoals AIDS-bestrijding, landbouw-, voedsel- en watermanagement. Er komen geen nieuwe bezuinigingen op de krijgsmacht. Die moet de tijd krijgen om orde op zaken te stellen na de hervormingen van afgelopen jaren. Het kabinet is voor verregaande Europese defensiesamenwerking. Dus geen JSF.

VI. Stokpaardje. Hoewel niet bijbels, beseft het nieuwe kabinet dat er meer is dan brood alleen. Cultuurbeleid wordt speerpunt. Bijvoorbeeld door de publieke omroep echt te ‘ontzuilen’ en terug te brengen tot twee hoogstaande netten. Het levert geen geld op. Maar de VVD kan zich zo wel ontdoen van haar ‘cultuurbarbaarse’ imago en de PvdA van het verwijt dat Hilversum ‘links’ is.

Tot slot en toegegeven. Dit A4’tje is niet is ‘doorgerekend’ door het CPB. Het gaat om de richting, dan komt de rest ook.