Ze eisen 100 procent meer

De sociale onrust in Zuid-Afrika breidt zich uit, onder leiding van Julius Malema. Voor het eerst sinds het eind van de apartheid verkeerde het leger in verhoogde staat van paraatheid.

Correspondent Zuidelijk Afrika

Johannesburg. De sociale onrust in Zuid-Afrika breidt zich uit. Onder invloed van de voormalige ANC-jongerenleider Julius Malema eisen werknemers van platina- en goudmijnen hogere lonen en het vertrek van de top van de aan het ANC gelieerde mijnvakbond. Voor het eerst sinds het eind van de apartheid verkeerde het leger deze week in verhoogde staat van paraatheid toen Malema misnoegde ex-militairen toesprak.

De grootste platinaproducent in de wereld, Anglo American Platinum (‘Amplats’), sloot aan het eind van woensdagmiddag de Thembelani-mijn nabij de stad Rustenburg „om de veiligheid van werknemers te beschermen”. Ongeveer 1.500 demonstranten, die volgens het bedrijf niet voor Amplats zouden werken, beletten de kompels de toegang tot de mijnschachten. Bij de Kloof Driefontein-goudmijn van Gold Fields, ten westen van Johannesburg, gebruikten bewakers gisteren traangas om sinds zondag illegaal stakende mijnwerkers uiteen te drijven.

De protesten volgen op het bloedbad vorige maand bij de Marikana-platinamijn van het Britse Lonmin. Daar vielen 34 doden toen de politie het vuur opende op stakers. Ook daar ligt de productie nog altijd plat. De Zuid-Afrikaanse Raad van Kerken bemiddelt tussen de stakers, de vakbonden en het bedrijf. De kompels hebben hun vertrouwen verloren in de National Union of Mineworkers, de grootste mijnvakbond, die volgens Malema voor de belangen van het ANC en de mijnbazen opkomt.

De onder de arbeiders populaire Malema heeft bij Gold Fields en Lonmin opgeroepen tot het „onbestuurbaar” maken van de mijnsector totdat werkgevers tegemoetkomen aan de looneis van 12.500 rand (1.200 euro) per maand, een verhoging met 100 procent. Hij herhaalde gisteren in een radio-interview zijn eis dat de mijnsector wordt genationaliseerd zodat meer mensen van de minerale rijkdommen kunnen profiteren.

Malema, die dit jaar wegens zijn polariserende uitspraken werd geroyeerd als ANC-lid, gebruikt de explosieve situatie bij de mijnen om het verzet tegen president Jacob Zuma te mobiliseren. Hij wil terugkeren in de partij en heeft zijn hoop gevestigd op vicepresident Kgalema Motlanthe als opvolger van Zuma. De president lijkt steeds minder steun te hebben voor een tweede regeertermijn.

In december komt het sinds 1994 regerende ANC bijeen in de stad Mangaung voor een vijfjaarlijkse conferentie waar de partijtop wordt verkozen. De honderdjarige partij lijkt in het jubileumjaar, dat in het teken had moeten staan van eenheid, af te stevenen op een herhaling van 2008. Toen werd toenmalig president Thabo Mbeki door aanhangers van Jacob Zuma als partijleider aan de kant gezet. In december wordt ook een besluit verwacht over Malema’s nationalisatieplannen.