Rutte en Samsom willen samen formeren - Roemer geeft voorkeur aan centrum-links

Mark Rutte en Diederik Samsom vinden dat er gekeken moet worden naar een coalitie met “ten minste” hun partijen. Dat hebben ze laten weten na afloop van hun gesprek met verkenner Henk Kamp.

Mark Rutte wil met Diederik Samsom om de tafel om te formeren. Foto Hollandse Hoogte / Arie Kievit

Mark Rutte en Diederik Samsom vinden dat er gekeken moet worden naar een coalitie met “ten minste” hun partijen. Dat hebben ze laten weten na afloop van hun gesprek met verkenner Henk Kamp.

Volgens Rutte ligt het gezien de verkiezingsuitslag voor de hand dat er eerst gekeken wordt naar een coalitie met de PvdA, de andere grote winnaar van de verkiezingen. Een eventuele derde partij sluit hij niet uit, maar volgens de VVD-leider is het voor zijn partij niet mogelijk om deel te nemen aan een kabinet met naast de PvdA de SP.

Rutte zei dat het “belangrijk” is dat de nieuwe coalitie voldoende draagvlak in de Eerste Kamer heeft.

Rutte benadrukte vanochtend tegenover de NOS dat de verschillen tussen de PvdA en VVD groot zijn en hij een “ingewikkelde informatie” verwacht. De premier sprak de hoop uit voor een snel formatieproces omdat er “krachtig beleid” nodig is binnen de landsgrenzen, maar ook binnen Europa.

Samsom: formeren met de VVD

PvdA-leider Diederik Samsom zei tegenover de NOS dat hij wil formeren met de VVD en mogelijk de SP.

“Er kunnen redenen zijn om meerdere partijen bij de formatie te betrekken en als dat zo is dan vind ik dat in ieder geval de SP daarbij betrokken moet worden.”

Als redenen noemde hij “stabiliteit” en “balans in een kabinet”.

SP: kabinet van VVD en PvdA ‘zinloze exercitie’

Roemer noemde na afloop van een gesprek met Kamp een kabinet van VVD en PvdA een ‘zinloze exercitie’. Volgens de SP-leider staan de partijen op veel punten “mijlenver” bij elkaar vandaan. Hij geeft de voorkeur aan een centrum-linkse coalitie met Pvda, SP, CDA en D66.

Buma: twee informateurs

CDA-leider Sybrand van Haersma Buma zei na afloop van het gesprek met Kamp dat er twee informateurs moeten komen: één namens de VVD en één namens de PvdA. Zij zouden moeten gaan bekijken in hoeverre inhoudelijke verschillen tussen deze twee partijen te overbruggen zijn. Hij vindt dat VVD en PvdA er zelf uit moeten komen en niet naar een derde partij moeten kijken. Volgens Buma is het CDA in eerste instantie niet aan zet.

Pechtold: voorlopig geen rol D66 in formatie

D66-leider Pechtold zei dat hij voorlopig nog geen rol voor zijn partij ziet in de formatie. Volgens hem moet een informateur van VVD-huize eerst maar eens de verschillen tussen VVD en PvdA in kaart brengen.

Wilders: PVV in oppositie

Wilders zei dat de PVV zal kiezen voor de oppositie.

“De PvdA en VVD zullen nu een kabinet gaan vormen. Dat wordt een vreselijk beleid dat de PVV zal gaan bestrijden en daar heb ik heel veel zin in.”

Rutte en Samsom staan voor pittige opdracht

Politiek redacteur Tom-Jan Meeus beschreef vanochtend in nrc.next al het moeilijke proces waar Rutte en Samsom aan beginnen. Meeus:

Rutte en Samsom staan vanaf vandaag voor een pittige opdracht. Een partij die door wil gaan met marktwerking in de zorg (VVD) moet samen met een partij die er vanaf wil (PvdA). Een partij die een toptarief voor hoge inkomens wil invoeren (PvdA) moet samen met een partij die daarvan gruwelt (VVD). De kiezer beloonde de rechtse koers van de VVD èn de linksere koers van de PvdA, en tegelijkertijd gaf de kiezer aan dat een middenkabinet de enige optie is. Beide winnaars moeten nu inschikken. Voor winnaars ligt dat niet voor de hand.

Dat Rutte een rol voor een andere partij buiten de PvdA impliceert is niet gek, schrijft Meeus. Een coalitie VVD en PvdA zou in de Tweede Kamer dan wel een meerderheid vormen, in de Eerste Kamer bestaat die niet. Daarvoor is het CDA of een combinatie van andere partijen nodig. Meeus:

‘Een kabinet hoeft staatsrechtelijk gezien geen meerderheid in de senaat te hebben, maar Rutte beklemtoonde in de campagne al dit absoluut na te streven. Dus lijkt het te gaan om een middencoalitie van VVD, PvdA en CDA of Paars Plus (VVD, PvdA, D66 en GroenLinks). Rutte krijgt de leiding in de formatie – als de VVD na het tellen van alle stemmen nog steeds de grootste is. Hij wil graag het CDA erbij, „die kun je er goed bij hebben”, zei hij in een debat. Bovendien is maar de vraag hoe het met de Plus van Paars Plus gaat. GroenLinks is na een half jaar van pijnlijk intern gedoe meer dan gehalveerd. Nu deelnemen aan een kabinet zou gelijkstaan aan een zelfmoordpoging.’