Orkadames zorgen goed voor hun zoons

Ook orkavrouwtjes overkomt het: de overgang. Zo rond haar vijftigste levensjaar wordt het gemiddelde orkavrouwtje onvruchtbaar. Daarna leeft ze vaak nog tientallen jaren door. In een artikel dat vandaag in Science verschijnt schrijven biologen dat ze nu weten waarom: onvruchtbare orka-oma’s vergroten hun kans op nageslacht indirect, door goed voor hun zoons te zorgen.

Voor hun onderzoek analyseerden de biologen de uitkomsten van jaarlijkse orkatellingen. Al sinds 1974 worden voor de kust van Washington State (VS) en British Columbia (Canada) orka’s gefotografeerd en geteld. De zeezoogdieren (Orcinus orca) hebben ieder een uniek vlekkenpatroon en vorm van de rugvin, waardoor wetenschappers individuele orka’s eenvoudig kunnen herkennen. Tussen 1974 en 2010 zijn er 589 verschillende dieren gespot, waarvan er 297 inmiddels weer gestorven zijn.

De biologen ontdekten dat zodra er een moederorka stierf, de kans dat haar zoon in het komende jaar zou overlijden prompt steeg. Vooral met oude wezen, van boven de 30, ging het slecht na het overlijden van hun moeder. Zij hadden meer dan acht keer zo’n grote kans om te sterven dan de orkamannetjes mét moeder. Voor weesdochters was dit effect lang niet zo groot.

Orkamoeders in de overgang zorgen dus nog steeds voor hun zonen, en minder voor hun dochters, concluderen de biologen. De moeders beschermen hun zoons bijvoorbeeld tegen agressievelingen of helpen ze met foerageren.

Orka’s zijn sowieso familiedieren. Nooit wordt er een orka uit een familiegroep verstoten. Orkamannetjes en -vrouwtjes van andere familiegroepen komen elkaar vooral zomers tegen, in het paarseizoen.

Vanuit het perspectief van een orkamoeder betekent dat dat het nageslacht van haar dochter altijd binnen de eigen familiegroep zal opgroeien, terwijl kinderen van zoonlief in een andere groep groot worden gebracht. Door zich vooral om haar zoons te bekommeren, zorgt de orkamoeder ervoor dat haar kleinkinderen elders geboren worden. Dan wordt de eigen groep in ieder geval niet met een kleine belast.