Miljardenschade bedrijven door pensioenregels EU

Het Nederlandse bedrijfsleven loopt ruim 18 miljard euro schade op als gevolg van een nieuwe boekhoudregel voor pensioenen die in 2013 wordt ingevoerd. De nieuwe regels tasten vooral de vermogenspositie van de bedrijven aan.

Dat blijkt uit berekeningen van de Rijksuniversiteit Groningen, dat de grootste 25 bedrijven onderzocht. Philips maakte deze week bekend dat het nieuwe Europees rapportageregime, dat per 1 januari ingaat, ook gevolgen kan hebben voor de dagelijkse bedrijfsvoering. Het concern schrapt 2.200 banen, onder meer om tegenvallers als gevolg van de nieuwe pensioenregels op te vangen. Een woordvoerder spreekt van „een aanzienlijke toename van de pensioenkosten”, ook al heeft de nieuwe boekhoudregel geen invloed op de premies die Philips voor zijn werknemers aan zijn pensioenfonds afdraagt.

Door de nieuwe regels zijn bedrijven verplicht om papieren winsten en verliezen op pensioenregelingen direct in het vermogen te verwerken. Nu mogen mee- en tegenvallers als gevolg van langer levende werknemers of gewijzigde rente over een langere periode worden uitgesmeerd. Ook moeten bedrijven op een andere manier bij hun pensioenkosten rekening houden met beleggingsrendementen. Dat mag niet meer aan de hand van het verwachte beleggingsrendement maar zal met een actueel rentetarief moeten worden geschat. De gevolgen hiervan zijn wisselend. Soms hebben bedrijven hierdoor een hogere winst, soms een lagere zoals Philips verwacht.

Ralph ter Hoeven, hoogleraar Externe Verslaggeving en partner bij accountantskantoor Deloitte, onderzocht de 75 grootste ondernemingen van het Damrak op de gevolgen van de nieuwe Europese boekhoudregel. Hij komt tot de conclusie dat driekwart van de onderzochte ondernemingen met nog niet verwerkte verliezen te maken krijgt. In totaal gaat het eenmalig om bijna 20 miljard euro. De gevolgen voor de verhouding tussen bezittingen en schulden kunnen stevig zijn. Bij zes ondernemingen zal, zo verwacht Ter Hoeven, het eigen vermogen (de buffer) met meer dan 10 procent afnemen.

„Veel pensioenfondsen staan onder water”, zegt pensioendeskundige Gerhard Veluwenkamp van adviesbureau Towers Watson. „Nu zie je dat nog niet altijd goed in de jaarrekening van de bedrijven terug.”

De Autoriteit Financiële Markten heeft ondernemingen onlangs gewaarschuwd dat zij de buitenwereld beter moeten informeren over de gevolgen van de nieuwe boekhoudregels. De toezichthouder maakte in juni bekend dat bij tweederde van 69 ondernemingen die hij onderzocht onvoldoende inzicht wordt gegeven in de financiële gevolgen hiervan.