ING koos zelf voor verbod lage rente

Foto NRC / Olivier Middeldorp

ING en toenmalig minister van Financiën Wouter Bos hebben in 2009 bewust gekozen om ING niet te laten concurreren op de Nederlandse spaar- en hypotheekmarkt. Toenmalig eurocommissaris voor Mededinging Neelie Kroes had ING de mogelijkheid geboden wel op prijs te mogen concurreren.

Dat blijkt uit een briefwisseling tussen de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) en Kroes uit 2009 en 2010, die televisieprogramma Zembla in handen heeft.

De Europese commissie verbood ING in 2009 om prijsleider te zijn. Dat betekent dat ING nergens de hoogste spaarrente of de laagste hypotheekrente mag bieden. Het was een voorwaarde voor de staatssteun die bank in 2008 en 2009 ontving.

Uitzending Zembla over hypotheekmarkt

Zembla wijdt vanavond een uitzending aan de Nederlandse hypotheekmarkt. Daaruit blijkt dat de hypotheekrente in Nederland de laatste jaren hoger is dan in omringende Europese landen doordat in Nederland nauwelijks nog sprake is van een concurrerende hypotheekmarkt.

Uit het onderzoek van Zembla blijkt dat de NMa hier in 2009 al voor waarschuwde bij de Europese commissie. De markt zou volgens de NMa “op slot gaan” en er zou nauwelijks nog concurrentie zijn.

Kroes schrijft in een brief aan toenmalig NMa-voorzitter Pieter Kalbfleisch terug dat dat ING en de Nederlandse overheid niet op de suggestie zijn ingegaan dat ING in Nederland minder strikte voorwaarden opgelegd zou krijgen. De commissie stelde dat voor omdat zij ook zagen dat het problemen kon opleveren.

Nieuw onderzoek naar hypotheekmarkt

De NMa kondigt in het televisieprogramma een nieuw onderzoek naar de hypotheekmarkt aan. Door ontvangen staatssteun mogen ook Aegon en ABN Amro net als ING niet de goedkoopste hypotheekrente bieden.

Dit verbod betekent dat marktleider Rabobank de tarieven bepaalt op de markt en dat andere banken deze tarieven volgen. ING en Wouter Bos wilden niet in de uitzending van Zembla reageren.

Hogere hypotheekrente niet altijd door prijsleiderbeperking

In een reactie stelt het ministerie van Financiën dat de prijsleiderbeperking niet de enige oorzaak is van de relatief hoge hypotheekrente in Nederland. Nederlanders bezitten over te weinig spaargelden om een hypotheek te financieren, waardoor bijna altijd moet worden bijgeleend. Dit zorgt voor een hogere rente.

Ook de vermindering van het aantal spelers op de hypotheekmarkt speelt een cruciale rol. Door de afname van de concurrentie op de markt gaan de rentes immers omhoog. Het ministerie wijst op een rapport van het NMa uit 2011 waaruit dit blijkt.

Overigens benadrukt het ministerie nooit voorstander te zijn geweest van de prijsleiderschapsbeperking, vanwege diens invloed op de Nederlandse marktwerking. In een rechtszaak bevechten ING en de Europese Commissie daarom het besluit rondom deze beperking.