Harde toon campagne hoeft samenwerking niet te hinderen

Deze krant stelde de afgelopen weken aan 45 politieke insiders vragen over de campagne. Na afloop van de verkiezingen blikken ze vooruit op de formatie.

NOVUM82:HENK KROL OP HET BINNENHOF:DEN HAAG;13SEP2012-Henk Krol, lijsttrekker van de 50-plus partij, loopt woensdagmiddag bellend over het Binnenhof. Novum/bm/str.Bart Maat
NOVUM82:HENK KROL OP HET BINNENHOF:DEN HAAG;13SEP2012-Henk Krol, lijsttrekker van de 50-plus partij, loopt woensdagmiddag bellend over het Binnenhof. Novum/bm/str.Bart Maat Novum BART MAAT

De PvdA moet afstand nemen van de extra belasting voor hoge inkomens. De VVD kan afzien van de plannen om miljarden op ontwikkelingssamenwerking te bezuinigen. Dat adviseren de deelnemers van de politieke insiderspool Diederik Samsom en Mark Rutte.

„Voor de PvdA is het veel belangrijker om aan de onderkant wat te geven dan aan de bovenkant een symbolische maatregel te nemen”, legt een strateeg van D66-huize uit. „Het toptarief heeft nauwelijks financieel effect”, zegt een ander. De VVD zal mogelijk moeten inbinden op het gebied van de hypotheekrenteaftrek maar kan beginnen met het opgeven van de bezuiniging op ontwikkelingssamenwerking „Die kan worden weggestreept tegen de bezuinigingen op defensie die de PvdA wil.”

De campagne leek zo overzichtelijk toen een maand geleden de insiderspool begon. De tweestrijd die VVD en SP wensten stond in de steigers. Roemer en Rutte hielden zich stil tot de ‘officiële campagnestart’.

Kunnen andere partijen die tweestrijd nog voorkomen, vroegen we de 46 insiders op 18 augustus. Maar één op de vijf beantwoordde die vraag met een volmondig ‘ja’.

Een maand later zijn de insiders het er roerend over eens dat VVD en PvdA samen in de toekomstige regeringscoalitie belanden. Rutte noemde de plannen van de PvdA tijdens de campagne een „gevaar” en Samsom vond dat Rutte „rechts rotbeleid” voerde. Maar dat is volgens vrijwel geen enkele insider een probleem. Ze denken dat de harde toon van de campagne toekomstige samenwerking tussen VVD en PvdA niet of nauwelijks bemoeilijkt.

Een op de drie insiders verwacht dat liberalen en socialisten samen een regering gaan vormen. Ruim 40 procent denkt dat het CDA ook aanschuift en 20 procent voorspelt dat D66 de derde partij in de coalitie wordt.

De meningen zijn verdeeld over de vraag of het voor het CDA verstandig is in de coalitie te stappen na de tweede grote verkiezingsnederlaag op rij. Ruim 60 procent vindt van niet. „Echt herbronnen in de oppositie is vanuit partijbelang het verstandigst”, licht een strateeg toe. Tijdens de twee paarse kabinetten zat het CDA ook lang in de oppositie, maar het kwam er daarna met Balkenende ijzersterk uit, lichten anderen toe.

Diederik Samsom beloofde tijdens de campagne dat hij als fractievoorzitter in de Tweede Kamer zou gaan zitten als de PvdA niet de grootste wordt. Zo’n 70 procent van de insiders verwacht dat hij zich aan zijn woord houdt. „Hij zal van Bos geleerd hebben. Die werd nagedragen dat hij toch in het kabinet ging zitten. Bovendien zal hij bij Bos gezien hebben dat vicepremierschap en partijleiderschap loodzwaar zijn om te combineren.”

Een maand geleden voorspelde 70 procent van de insiders dat de verkiezingsuitslag wel eens het einde van het politieke leven van Jolande Sap kon betekenen. De GroenLinks-leider lijkt ondanks het monsterverlies te blijven.

De insiders zijn het erover eens dat GroenLinks een andere, heldere koers moet gaan varen. Een kwart van de insiders vindt dat Sap moet vertrekken wil de partij bij de volgende verkiezingen niet verdwijnen uit de Kamer. „Ik zie alleen geen opvolger in de fractie, dus ze moeten nog even met haar door.”

Deelnemers op www.nrc.nl/insiderspool