Gezichtsvorm ligt vast in de genen

Tenminste vijf genen beïnvloeden de vorm van ons gezicht. Ze bepalen onder andere hoe ver onze ogen uit elkaar staan en hoe lang onze neus. Een internationaal team van onderzoekers, onder leiding van genetici van het Erasmus MC in Rotterdam, maakt dat vandaag bekend in het wetenschappelijke tijdschrift PLOS Genetics (online).

Dat de vorm van het gezicht erfelijk bepaald moet zijn, blijkt al uit het feit dat eeneiige tweelingen meer op elkaar lijken dan twee-eiige, maar genetici slaagden er tot voor kort niet in om de achterliggende ‘gezichtsgenen’ te identificeren. Pas in maart van dit jaar werd de eerste ontdekt.

Het team van wetenschappers analyseerde voor het onderzoek het gezicht en DNA van duizenden personen die reeds deelnamen aan langlopende populatieonderzoeken.

Van 5.388 mensen uit Nederland, Australië en Duitsland werd een MRI-scan van het hoofd gebruikt om de positie en onderlinge afstanden tussen negen meetpunten van het gezichts te bepalen, zoals de plaats van de ogen en het topje van de neus. Van alle deelnemers was eerder al een DNA-profiel gemaakt.

De onderzoekers ontdekten DNA-varianten van vijf verschillende genen die de vorm van het gezicht beïnvloeden. Dat is inclusief het gen dat eerder dit jaar al beschreven was. De gevonden varianten beïnvloedden uiteenlopende gezichtskenmerken, zoals de lengte van de neus en de afstand tussen de ogen.

De gevonden genvarianten verklaren maar een gedeelte van de variatie in de gezichten van mensen. Vaak gaat het om een paar tienden van millimeters verschil. Zo staan de ogen van mensen met één van de varianten gemiddeld een millimeter verder uit elkaar.

„Dat klinkt misschien triviaal, maar de totale oogafstand [van pupil tot pupil] is ongeveer 65 millimeter. Dan kun je met deze variant toch een paar procent van de variatie verklaren”, zegt hoogleraar forensische moleculaire biologie Manfred Kayser van het Erasmus MC, die de studie begeleidde.

Het was al bekend dat mutaties in drie van de vijf gevonden genen de kans op een gespleten gehemelte of lip vergroten. Een andere mutatie in een van de vijf genen leidt tot het syndroom van Waardenburg. Waardenburgpatiënten hebben een brede neus en wijd uiteenstaande ogen.

Op dit moment is het nog niet mogelijk de vorm van iemands gezicht aan de hand van zijn DNA te voorspellenen, zoals dat voor oog- en haarkleur wel kan, zegt Kayser.