‘Fracking is echt veilig’

Shell krijgt toestemming om schaliegas te winnen in Zuid-Afrika. Goed voor de energie- voorziening en de economie van het land, zegt directeur Jan Willem Eggink.

Met het opheffen van een moratorium is Shell in Zuid-Afrika een stap dichter bij de winning van schaliegas in een natuurgebied ten noordoosten van Kaapstad.

De regering van president Zuma maakte vorige week bekend dat de omstreden boormethode hydraulic fracturing of fracking in de Karoo-halfwoestijn onder bepaalde voorwaarden toegepast mag worden.

„Hydraulic fracturing is veilig”, bezweert Shell-directeur Jan Willem Eggink, verantwoordelijk voor de toekomstige gaswinning. Natuurbeschermers als prinses Irene, die in het gebied cursussen aanbiedt, hebben forse kritiek op de plannen. Zij waarschuwen voor Amerikaanse toestanden, waar gas en chemicaliën in drinkwater beland zouden zijn.

Om het diepliggende schaliegas boven te krijgen moeten onder hoge druk water, chemicaliën en zand in de rotsen gespoten worden. Zolang niet meer bekend is over de gevolgen van fracking is de boormethode niet toegestaan in bijvoorbeeld Frankrijk en enkele staten van de VS.

Eggink, die vorig jaar in Zuid-Afrika arriveerde, relativeert de risico’s. „Ik heb op dat ene geval in de VS na nooit gezien dat chemicaliën in het water terecht gekomen zijn”, zegt hij op het vliegveld van Johannesburg. „Maar daar is op slechts 370 meter diepte geboord, terwijl in de Karoo op enkele kilometers diepte gewerkt zal worden. Als je de boorputten goed afsluit met cement, kan gas niet in het grondwater komen.”

Is het in Zuid-Afrika dan zoveel anders dan in Frankrijk of de VS?

„Frankrijk is voor 80 tot 90 procent afhankelijk van nucleaire energie, terwijl Zuid-Afrika voor zijn energievoorziening het gas nu eigenlijk al meteen nodig heeft. Dan kom je tot andere afwegingen. Maar ik begrijp dat mensen willen weten wat de voors en tegens van deze boormethode zijn en ik neem aan dat de door de regering ingestelde commissie daar goed naar gekeken heeft. Shell heeft het moratorium altijd gesteund.”

Wat schiet Zuid-Afrika ermee op?

„Zuid-Afrika heeft zoveel uitdagingen: ongelijkheid, armoede, werkloosheid, onderwijs en ook het tekort aan energie. Schaliegas kan niet alleen in de energiebehoefte voorzien, maar creëert vele banen en verbetert uiteindelijk het opleidingsniveau. Dit is potentieel een game changer.”

Een rapport in opdracht van Shell spreekt van 300.000 tot 700.000 directe en indirecte banen. Is dat realistisch?

„Die cijfers zijn gebaseerd op conservatieve schattingen van de hoeveelheid gas die onder de Karoo te vinden is. Volgens de United States Energy Information Administration zou Zuid-Afrika de op vier na grootste gasvoorraad in de wereld hebben. Klopt dat, dan is hier zelfs bij verdubbeling van het elektriciteitsverbruik voor zo’n honderd jaar gas. In de VS zelf heeft schaliegas volgens president Obama 600.000 duurzame banen gegenereerd, daar is dit model onder andere op gebaseerd.”

Shell heeft een aanvraag ingediend om in een gebied van 90.000 vierkante kilometer in de Karoo naar het gas op zoek te kunnen. Het bedrijf verwacht in de exploratiefase ongeveer 500 miljoen euro te investeren. Uiteindelijk kunnen die investeringen oplopen tot enkele miljarden. Dat geld had volgens tegenstanders ook in duurzame energie gestoken kunnen worden. Maar dat levert „te weinig op”, meent Eggink. „Zuid-Afrika moet het op dit moment allebei doen: fossiele energie en renewables.”

Waar moeten in de droge Karoo de voor de boringen noodzakelijke miljoenen liters water vandaan komen?

„We hebben gespecialiseerde hydrogeologen onderzoek laten doen en zij denken dat op grote diepte brak water ligt. Er is niemand die dat water gebruikt, dus wij zouden dat voor de latere operaties kunnen oppompen. In de exploratiefase hebben we beloofd niet te concurreren met de boeren en het benodigde water binnen te brengen met vrachtwagens.”

Baart de huidige sociale en politieke onrust in Zuid-Afrika geen zorgen?

„Dat houden we in de gaten. We zijn hier al meer dan honderd jaar actief. Zuid-Afrika is voor ons aantrekkelijk juist vanwege de relatieve stabiliteit en omdat de afzetmarkt dichtbij is: de energie die we vinden raken we hier ook makkelijk kwijt.”