En de gifbeker is voor... Buma

De CDA wist de PVV effectief te smoren, maar kreeg ook zelf harde klappen, schrijft Rob Goossens. En de zwaarste beproeving moet nog komen.

‘Wij hebben een fundament voor een nieuw CDA gelegd.” Met die woorden probeerde Sybrand van Haersma Buma de aandacht af te leiden van de gênante verkiezingsnederlaag van zijn partij. Waarheidsgetrouw is de analyse overigens niet. Wellicht bedoelde hij te zeggen dat zijn partij een dieptepunt bereikt heeft. Het fundament is namelijk helemaal niet deze week gelegd, maar ligt al jaren in de zuid-Nederlandse zandgronden begraven.

Begin dit jaar presenteerde het CDA de uitkomsten van het ‘strategisch beraad’. Het is een ‘visie vanuit het radicale midden’, zo vermeldt de omslag. Niemand die kon uitleggen wat een radicaal midden is, maar dat was waarschijnlijk de grap. Eind april zagen we wat het ongeveer behelst. Plots werd er afstand genomen van de PVV met wie zo goed was samengewerkt. Het boerkaverbod moest er niet – of nee, toch wel – komen. De langstudeerboete zou van tafel gaan – als andere partijen tenminste wat toeschietelijker waren geweest.

De boodschap was duidelijk. Hunnie hep ‘t gedaan, stem CDA.

Eén groep CDA’ers bleef verbouwereerd achter. Het rechts-georiënteerde zuiden kon weinig met de blijmoedige wartaal, maar hield wijselijk zijn mond. De wraak was er woensdag echter niet minder zoet om. Ondanks de ineenstorting van de PVV bleef het CDA in het zuiden met lege handen. In alle Limburgse en Noord-Brabantse gemeentes waar ze in 2010 nog de grootste waren, verloren ze hun koppositie.

Opmerkelijk genoeg was de VVD overal in Brabant en Limburg spekkoper. Dat is ironisch. Media berichtten dat linkse CDA-sympathisanten ontevreden waren vanwege de samenwerking met PVV en VVD. Gezien de overloop naar de VVD is dat erg onwaarschijnlijk. Het zijn de CDA’ers die wél wat in de samenwerking zagen, die de benen hebben genomen.

Het gekke aan de zwabberlijn van het CDA, is dat lijsttrekker Buma beter dan menig ander CDA’er weet hoe de gedoogconstructie tot stand kwam. Hij was per slot van rekening fractiesecretaris en waarnemend fractievoorzitter. Zijn motief was zuiver: het inkapselen van de PVV. Zijn missie is geslaagd: de PVV heeft een nederlaag van jewelste geleden. Waarom schaamt hij zich daarvoor? Mark Rutte lacht zich in ieder geval slap. De kiezer heeft goed op zich laten inwerken dat je voor samenwerking op rechts niet bij het CDA hoeft aan te kloppen. De VVD-voorman mag zijn coalitiepartner wel bedanken, want zonder diens gestuntel had hij nooit zo’n mooie uitslag kunnen neerzetten.

Voor Sybrand Buma is de gifbeker nog niet leeg. Zijn partij zou er goed aan doen de oppositiebankjes op te zoeken om ditmaal echt na te denken over haar positie binnen het politieke landschap. Die tijd is hem echter niet gegund. Zeer binnenkort gaat Mark Rutte als leider van de grootste partij vragen of het CDA bereid is aan te schuiven bij onderhandelingen met VVD en PvdA. Dat kan Buma met goed fatsoen niet weigeren. Voor hij het weet, heeft hij zichzelf een links kabinet in gerommeld. Ik vraag me heel sterk af of het hem nog gaat lukken dat in Brabant en Limburg uit te leggen.

Rob Goossens (21) is parlementair verslaggever en commentator voor diverse media.