China moet wachten met stimuleringsmaatregelen

De Chinese begrotingskanonnen staan klaar om te vuren. Premier Wen Jiabao heeft de wereld er deze week aan herinnerd dat de staatsschuld laag is en dat het land ruimte heeft om door een verhoging van de overheidsuitgaven voor snelle groei te zorgen. Beleggers geloven dat ook: de koersen op de aandelenbeurs van Shanghai zijn gestegen, ook al bleek dat de Chinese export in augustus op jaarbasis nauwelijks was toegenomen.

Op papier kan Wen het zich veroorloven genereus te zijn. De schuld van de centrale regering van China bedraagt ongeveer 15 procent van het bruto binnenlands product, en het begrotingstekort is minder dan 2 procent. Als je de schulden van de provincies erbij optelt, reikt de totale staatsschuld nog steeds niet tot boven de 50 procent.

Er is ook kasgeld in overvloed. Naast een door Wen geschetst overschot van 100 miljard yuan (ruim 12 miljard euro) hebben veel overheidsdiensten ook verborgen reserves van onbekende omvang achter de hand. Ze kunnen worden ingezet zonder dat de officiële staatsschuld stijgt.

Er is geen gebrek aan projecten. Steden hebben ambitieuze investeringsplannen aangekondigd. Sommige daarvan zijn uitgesproken frivool – zoals het plan van Kaifeng om voor 15 miljard dollar een stadscentrum te bouwen voor de Song-dynastie. Maar schijnbaar verstandige projecten als metrolijnen en riolen zijn al goedgekeurd en wachten op financiering.

Op dit moment is het vooral een kwestie van timing. Hier en daar vindt al enige stimulering plaats. De grondverkopen, waarmee lokale overheden het meeste geld verdienen, zijn tussen juli en augustus verdubbeld. De overheidsuitgaven zijn vorige maand op jaarbasis met 12 procent gestegen.

Maar er zijn goede redenen om terughoudend te zijn. Er zijn voorzichtige signalen dat de eurozone weer aan het opkrabbelen is, wat de Chinese export een impuls zou geven. Sommige sectoren kunnen worden geholpen door maatregelen die de begroting niet belasten, zoals plannen om de snelheid te verhogen waarmee exporteurs geld terugkrijgen van de belastingdienst.

Politiek zijn er ook beperkingen, nu China een potentieel labiel half jaar ingaat, waarin een nieuw leiderschap zal aantreden.

De belangrijkste reden voor terughoudendheid is echter dat het nog niet duidelijk is of de zaken er écht slecht genoeg voor staan. Bij het vrachtvervoer, de elektriciteitsafname en de handel is sprake van een scherpe inzinking. Maar het door de regering beoogde groei voor dit jaar is 7,5 procent, terwijl het feitelijke groeicijfer in het tweede kwartaal 7,6 procent bedroeg – ongemakkelijk misschien voor sectoren die gewend zijn aan een hoger groeicijfer, maar nou niet bepaald een terugkeer naar het dieptepunt van de crisis.

Op dit moment kunnen de grote kanonnen het best nog even in reserve worden gehouden.

John Foley

Vertaling Menno Grootveld