Bij de bijlage: Lady Gaga danst zoals Jezus deed

Lady Gaga als non tijdens een optreden / Foto Getty Images

Wekelijks voorzien we in deze blogrubriek – het ‘Tweede Scherm’ van de bijlage Boeken – een stuk uit de papieren bijlage van achtergronden. Deze week internetlinks bij de ‘dansende Jezus’ uit vroege, apocriefe bijbelboeken én uit de songs van Lady Gaga.

I’ll dance, dance, dance, with my hands, hands, hands, above my head, head, head, like Jesus said, I’m gonna dance, dance, dance,’ zingt Lady Gaga in haar lied ‘Bloody Mary’. Zo zie je dat lang vergeten teksten uit het vroege christendom langzaam terugkeren in de populaire cultuur, schrijft Hendrik Spiering. Hij herkende namelijk de dansende Jezus uit de Handelingen van Johannes, een vroegchristelijke tekst die nooit de Bijbel haalde. Jezus zou erin gezegd hebben: ‘Gebaard wil ik worden, en doen baren wil ik. De genade danst! Fluitspelen wil ik, – danst nu allen. Amen!’ Luister hier naar wat Lady Gaga precies zingt, in een videoclip gemaakt door filmstudenten:

Hoe zit dat? Is Lady Gaga zo christelijk? Tijdens een interview met CNN-icoon Larry King verklaarde ze ‘erg religieus’ te zijn, maar ze zei wel te worstelen met haar gevoelens over de kerk. Ze gelooft in God en in Jezus, maar houdt niet van haatdragende godsdienst en hoopt op een ‘vrediger religie’:

Sommige katholieke groeperingen zien Gaga liever niet als een voorbeeldig christen. Uit conservatieve hoek kwamen zelfs protesten tegen haar concerten. De popster schopt tenslotte (in navolging van Madonna) graag tegen christelijke schenen aan, getuige haar videoclip van ‘Judas’, waarin haar apostelen Hell’s Angels zijn. In een reactie op de clip zei een Amerikaanse voorzitter van een katholiekengroepering:

Lady Gaga tries to continue to shock Catholics and Christians in general: she dresses as a nun, she gets raped, she swallows the rosary. She has now morphed into a caricature of herself.

Zelf vindt ze de boodschap van haar werk simpel en best wel christelijk, vertelde ze in een Guardian-interview: ‘hou van jezelf en hou van anderen’. Kortom: Gaga pikt naar hartelust onderdelen uit het christendom die haar bevallen, vooral wanneer die passen bij haar 'simpele boodschap' en haar eigen sterrendom – ze ziet haar fans graag als ‘volgelingen’. Wellicht daarom is haar draai aan het christendom te blasfemisch om breed gedragen te worden onder christenen.

Hetzelfde lot is de vergeten ‘ketterse’ teksten toegedaan: die mogen dan voortborduren op christelijke ideeën, maar waren toch te buitenissig, en leiden nu een leven buiten de religie. Een gedicht van mystieke gnostici, dat in 1945 werd herontdekt, vormde onlangs nog de rode draad van een commercial voor Prada-parfum, zo merkte The New York Times op in een bespreking van de studie waarover Spiering ook schrijft. Het gedicht is verrassend modern, bijna feministisch, en past goed bij een hip merk als Prada:

Wat is daar nog christelijk aan? Op het eerste gezicht niet veel – maar het vindt zijn oorsprong wel degelijk in het christendom, in één van de vele variaties ervan. Zoals Spiering concludeert: die ‘zijn cruciaal om te begrijpen hoe het huidige christendom is ontstaan: als de laatst overgebleven stem uit een ooit groot veelstemmig koor.’