Buitenland lastig terrein voor Romney

Mitt Romney is slecht in improviseren. Zijn poging om te profiteren van de anti-Amerikaanse aanvallen in Egypte en Libië kaatste als een boemerang terug.

De campagne van Mitt Romney is op een catch-22 gaan lijken. Hij loopt steeds verder achter in de peilingen, ook in de meeste onbesliste staten. Hij heeft een onverwachte gebeurtenis nodig om de campagne op te schudden en de achterstand met Obama goed te maken. Maar áls er iets onverwachts gebeurt, komt zijn grootste zwakte boven: zijn gebrek aan improvisatietalent.

Het geweld deze week bij de Amerikaanse ambassade in Kairo en het consulaat in Benghazi boden Mitt Romney een kans. Zijn kritiek op het economische beleid van Obama lijkt onvoldoende aan te slaan.

Op de Republikeinse conventie zei Romney twee weken geleden dat Obama’s houding in de wereld ‘verontschuldigend’ was. Nu had hij een zaak om die bewering te staven, dacht Romney, en Obama rechts in te halen op buitenlands terrein. In zijn eigen partij is steeds meer kritiek te horen op de risico mijdende strategie die Romney tot dan toe volgde.

Romneys campagneteam besloot snel te handelen. Het nam een bericht onder vuur waarin de Amerikaanse ambassade in Kairo de belediging van moslims veroordeelde in de filmtrailer The Innocence of Muslims, de bron van de protesten. De reactie van Romneys team verwees niet naar de ambassade, maar naar Obama: „Het is een schande dat de regering-Obama in haar eerste reactie niet de aanvallen op onze diplomatieke missies veroordeelde, maar sympathiseerde met de aanvallers.”

Volgens een reconstructie in The New York Times schreven de medewerkers van de ambassade hun reactie op de film echter voordat de ambassade in Kairo was aangevallen. De ambassadestaf had gehoopt de gemoederen tot bedaren te brengen.

Romney wilde snel en hard reageren, en nam doordoor niet de tijd voor een goede inschatting van de situatie. Hij bleef de dagen erop bij zijn uitspraak. Dat gaf Obama de kans om zijn Republikeinse uitdager te pareren, die „schoot zonder eerst te richten”. Het debat over de manier waarop Obama met de opstanden in de Arabische wereld was omgegaan, gevaarlijk terrein voor de president, kon hij afweren.

Geen commentator praatte nog over de fouten die Obama had gemaakt. Hij moest bijvoorbeeld terugkomen op harde uitspraken aan het adres van de regering van de Egyptische president Morsi. Volgens Obama was Egypte „geen bondgenoot, en ook geen vijand”. Het Witte Huis moest gisteren verklaren dat Egypte wel een bondgenoot is, en dat de relaties niet zijn veranderd.

Toch ging het alleen over Romney. Opvallend veel kritiek komt uit conservatieve hoek. Romneys duidelijke taal, zo gewenst door de achterban, is verkeerd gevallen bij prominente conservatieven. Peggy Noonan, een belangrijke conservatieve stem, zei dat Romney „zichzelf geen dienst heeft bewezen”. Hij heeft volgens haar de schijn gewekt de dood van vier Amerikanen in Libië politiek te willen uitbuiten. Dezelfde kritiek kwam van de oud-stafchef van George H. W. Bush, John Sununu.

John McCain, die bekendstaat als een havik op buitenlands gebied, hield zich opvallend stil. McCain merkte veelzeggend op dat Obama een uitstekende reactie op de aanvallen had gegeven, en negeerde Romneys kritiek. Obama stond stil bij de gedode Amerikanen, en beloofde de verantwoordelijken te straffen. McCains oud-stafchef Mark Salter noemde Romney wel expliciet in een zeer kritische verklaring.

De situatie waarin Romney verkeert, roept de herinnering op aan de blunders tijdens zijn recente buitenlandse reis. Die reis was ook een poging om de focus van zijn verkiezingscampagne te verleggen naar buitenlandse politiek. Maar in Londen oogstte hij hoongelach met zijn opmerkingen over de Britse organisatie van de Olympische Spelen. Het bevestigde het beeld van een kandidaat zonder noemenswaardige buitenlandervaring.

Romney staat onder grote interne druk om uit het defensief te komen. Na de Republikeinse en Democratische conventies verklaarde zijn team dat er „geen significante wijzigingen” waren in de race tegen Obama. Maar Romney ligt in de meeste peilingen circa 5 procentpunt achter.

Hij moet niet alleen de conservatieve basis winnen met klare taal, maar ook de zwevende kiezers proberen binnen te halen. Dat leidt tot onduidelijke standpunten. Vorig weekend zei Romney dat hij goede delen van Obama’s nieuwe zorgstelsel intact zou laten als president. Eerder had hij beloofd de door conservatieven gehate zorghervorming volledig in te trekken.

Nu staat Romney voor het dilemma vast te houden aan zijn opmerkingen over het gebeuren in Egypte en Libië, of zich stilletjes terug te trekken van het buitenlandse beleid.