Massale optocht Catalanen voor onafhankelijkheid

Supporters of independence for Catalonia demonstrate on September 11, 2012 in Barcelona to mark the Spanish region's official day, amid growing protests over Spain's financial crisis which has driven it to seek aid from the central government. Catalonia's leader warned of a "freedom" bid for the region as tens of thousands of people poured into Barcelona demanding a split from Spain and control of their own economy. AFP PHOTO / LLUIS GENE
Supporters of independence for Catalonia demonstrate on September 11, 2012 in Barcelona to mark the Spanish region's official day, amid growing protests over Spain's financial crisis which has driven it to seek aid from the central government. Catalonia's leader warned of a "freedom" bid for the region as tens of thousands of people poured into Barcelona demanding a split from Spain and control of their own economy. AFP PHOTO / LLUIS GENE AFP

Honderdduizenden mensen hebben gisteren in Barcelona gedemonstreerd voor grotere of zelfs volledige onafhankelijkheid van de Spaanse regio Catalonië. Het massale protest tegen Madrid was aangewakkerd door de schuldencrisis en de economische problemen.

De protestmars die fanatieke regionationalisten traditiegetrouw houden op de Diada, de Catalaanse nationale feestdag, kreeg veel grotere navolging dan in andere jaren. Volgens de lokale politie en het stadsbestuur van Barcelona waren er 1,5 miljoen mensen op de been. De vertegenwoordiger in Catalonië van de centrale regering hield het op 600.000 betogers.

De opkomst was zo massaal dat de route van de mars moest worden omgelegd en het mobiele telefoonnetwerk urenlang platlag. Catalanen zeiden dat ze zich niet konden herinneren dat er ooit zoveel mensen hadden meegelopen in deze mars.

Op de achtergrond spelen de oplopende spanningen tussen het Catalaanse regiobestuur en de centrale overheid. Catalonië verkeert in acute geldnood. De regio moest vorige maand een noodlening van vijf miljard euro vragen aan Madrid. Catalonië (7,5 miljoen inwoners) is de welvarendste regio van het land, maar gaat gebukt onder een grote schuldenlast.

Madrid heeft voor de noodlijdende regio's een liquiditeitsfonds in oprichting. In ruil voor steun eist het centrum-rechtse kabinet echter meer controle over de boekhouding van de regio’s.

De Catalaanse regioregering, die de afgelopen twee jaar al fors bezuinigde, wijst zulke bemoeienis sterk af. Ze is in handen van de gematigd regionationalistische partij CiU, die de regio, afgezien van een intermezzo van 2003 tot 2010, de afgelopen 35 jaar onafgebroken heeft geregeerd.

Volgens de nationalisten is de penibele financiële situatie het gevolg van de in hun ogen onredelijk grote bijdrage die Catalonië moet leveren aan de nationale schatkist. De Catalaanse regiopresident Artur Mas heeft daarom nu opgeroepen tot een nieuw belastingverdrag van zijn regio met Madrid. Hieronder zou Catalonië zelf belasting mogen gaan heffen en uitgeven.

Mas neemt hierbij Baskenland en Navarra ten voorbeeld. Die regio’s wisten met een beroep op middeleeuwse rechten vlak na de terugkeer van de democratie, midden jaren zeventig, een speciaal fiscaal regime te bedingen. Zij staan er financieel momenteel veel beter voor.

„Als we geen financieel akkoord kunnen sluiten, is de weg naar vrijheid voor Catalonië open”, zei Mas gisteren. Hij liep zelf niet mee. Maar zijn echtgenote en kopstukken van zijn partij, onder wie de legendarische oud-regiopresident Jordi Pujol, wel.

De regering van premier Mariano Rajoy en diens centrum-rechtse Volkspartij (PP) vindt juist dat de autonomie van de regio’s is doorgeschoten. Zij wil de crisis aangrijpen om het staatsbestel te hercentraliseren en wil niets weten van een nieuw belastingverdrag.

Door deze impasse groeit de kans dat Mas, die eind 2010 aantrad, vervroegde regionale verkiezingen uitschrijft. Hij regeert nu nog op basis van een parlementaire minderheid. Dit maakt hem afhankelijk van de gedoogsteun van de Catalaanse tak van de PP of ultralinkse radicale regionationalisten.

Nieuwe verkiezingen zouden hem een stevigere meerderheid moeten opleveren om zich harder te kunnen opstellen tegen premier Rajoy. Hiermee zou de stembusgang in de praktijk een referendum over Catalaanse onafhankelijkheid worden.