Weet je nu nóg niet wat te stemmen? Vergeet dat laatste debat, dit is handiger

Een strategische stem op Samsom of Rutte, veel kiezers zijn er nog niet uit. Foto Hollandse Hoogte / Paul van Riel

Weet je nog altijd niet wat je morgen wilt gaan stemmen? Niet erg, je bent bepaald niet de enige. Maar het is natuurlijk de vraag of het allerlaatste lijsttrekkersdebat je dan vanavond opeens wel duidelijkheid zal verschaffen. Daarom zetten wij alle punten en hulpmiddelen nog één keer écht helder op een rij.

Laten we immers eerlijk zijn: dat slotdebat wordt waarschijnlijk vooral een herhaling van zetten. Premier Rutte die zich keert tegen ‘de socialisten’ van de PvdA en SP, Geert Wilders die zich afzet tegen Europa, de PvdA die zijn vizier richt op de VVD, GroenLinks dat hamert op milieu en Alexander Pechtold van D66 die benadrukt hoe belangrijk een stabiele coalitie de komende jaren is.

Daarom proberen wij de laatste ‘zwevers’ (naar verluidt 40 procent van het totale electoraat!) nog één keer iets meer echte duidelijkheid te verschaffen, met behulp van: de kieswijzers, de CPB-cijfers, de partijprogramma’s, een analyse van strategisch stemmen én een overzicht van de verschillende verkiezingsspotjes, in willekeurige volgorde door dit artikel geplaatst.

VVD-verkiezingsspot:

PvdA-verkiezingsspot:

Nog één keer de veelheid aan stemwijzers op een rijtje

Om te beginnen zijn er natuurlijk de onvermijdelijke kieswijzers. Niet allen even betrouwbaar, maar toch, ze geven doorgaans wel degelijk een indicatie van je voorkeuren. En er zijn er nogal wat:

CDA-verkiezingsspot:

SP-verkiezingsspot:

De gevolgen voor de economie

Uiteraard waren er allereerst de CPB-cijfers die veel stof deden opwaaien. Wij zetten alle cijfers twee weken geleden per partij zo overzichtelijk mogelijk uiteen. Inclusief tabellen en grafiekjes.

En dan hadden we ook nog onze eigen serie ‘Omdat ook de inhoud nog telt’, die ging in op vier verschillende beleidsterreinen:

  • Arbeidsmarkt: Belasting voor werkenden verlagen (VVD)? Ontslagbescherming behouden (o.a. SP en PvdA) of juist versoepelen (o.a. D66 en GroenLinks)? Hoogte en duur van de WW aanpassen?
  • Woningmarkt: Linkse partijen willen vooral de koopsector aanpakken, met als belangrijkste wapenfeit de hervorming van de bij rechts nog zeer geliefde hypotheekrenteaftrek. Rechts zoekt het vooral bij het aanpakken van de huursector, die volgens de VVD “ziek” is door een overdaad aan subsidies.
  • Zorg: De begroting voor Volksgezondheid vormt de laatste jaren de grootste uitgavenpost van het kabinet. In het totaal gaat bijna 30 procent van alle rijksoverheidsuitgaven op aan de gezondheidszorg. Dat komt neer op bijna 75 miljard euro.
  • Europese samenwerking: Wel of niet alles doen om de euro te redden? Voorzichtig zijn met het toelaten van nieuwe EU-lidstaten of zelfs helemaal uit de Europese Unie? Het zijn vragen die de politiek door de eurocrisis al maanden beheersen en ook in deze campagne regelmatig terugkeren.

D66-verkiezingsspot:

GroenLinks-verkiezingsspot:

Wil je de partijprogramma’s nog eens bestuderen?

Je vraagt je misschien af wie tegenwoordig nog verkiezingsprogramma’s leest. Zeker gezien de doorgaans wat knullige namen van die documenten. Maar voor een weldoordachte stem is het doorspitten van de partijprogramma’s natuurlijk nog altijd de beste optie. Daarom ook deze documenten allemaal op een rijtje:

PvdD-verkiezingsspot:

ChristenUnie-verkiezingsspot:

Strategisch stemmen

En ben je gewoon helemaal gegrepen door de strijd tussen Samsom en Rutte, of zou je het liefst stemmen op een bepaalde coalitie, dan kun je natuurlijk ook altijd overwegen strategisch te stemmen. Ook daarover schreven wij al eerder op dit verkiezingsblog. Annemarie Kas noteerde toen:

Van strategisch stemmen is van tevoren nóóit te zeggen of het zin heeft. Zoals onderzoeker Martin Rosema van de Universiteit Twente zegt: het is een loterij. Het is immers onzeker wat politici na verkiezingen precies doen met hun stemmen. Maar: een inschatting wat er met je stem gebeurt, valt wel degelijk te maken.

Kas onderscheidt in haar artikel vier mogelijke coalities waarvoor strategisch stemmen een optie zou kunnen zijn: PaarsPlus, Lente, Midden en Links. Over strategisch stemmen in Nederland schreef ze verder:

Kiezers die strategisch stemmen, gebruiken hun stem volgens onderzoek vaker voor een positieve voorkeur dan voor een negatieve: ze stemmen dus vaker vóór een bepaalde coalitie dan dat ze proberen om anderen uit het kabinet te houden. Iemand stemt dus eerder VVD omdat hij rechts beleid wil, dan om de PvdA uit een kabinet te houden.