Waarom loopt er altijd één zwart schaap in een kudde?

Waarom is er altijd één zwart schaap in een kudde, vraagt Reine Lanning-Nienhuis uit Gieten (Drenthe). „Ik heb gehoord dat dit een betekenis heeft, maar ik weet niet welke.”

Er bestaat een bijgeloof onder sommige Nederlandse schapenhouders. Zij plaatsen bewust één donker schaap bij hun kudde witte schapen, zegt zowel Piet Vellema (dierenarts van de Gezondheidsdienst voor Dieren) als Jan Verkaik (onderzoeker van schapen bij Wageningen UR Livestock Research). Het idee is dat loslopende honden door het zwarte schaap worden afgeschrikt en de kudde met rust laten. Honden kunnen voor veel onrust zorgen bij schapen: de beesten rennen uit angst soms het prikkeldraad of de sloot in.

Verkaik schat dat minder dan tien procent van alle schapenhouders in Nederland (er zijn ruim 12.000 bedrijven met schapen) deze methode toepast. Of het ook werkt, weet hij niet. „Het is nooit getest.” In Schotland denken schapenhouders dat een zwart schaap in een verder witte kudde gelukt brengt, zegt Verkaik. „De prijs van incidenteel voorkomende zwarte schapen binnen sommige rassen ligt in Schotland fors hoger.”

Dat er in Nederland altijd één zwart schaap in een kudde rondloopt, klopt niet. Soms zitten er helemaal geen zwarte schapen in een kudde, of juist meerdere. Zo heeft schapenhouder Sjaak de Bree op zijn boerderij in het Zeeuwse dorpje Zonnemaire vier zwarte schapen op een totaal van 206 schapen.

Het komt soms voor dat er uit een witte ram en een witte ooi (vrouwelijk schaap) een donker lammetje wordt geboren. Dit heeft alles te maken met de genen, legt Vellema uit. „Als de ouders van het lam de factor zwart in hun genen hebben, rolt er in één op de vier gevallen een zwart lammetje uit.”

Zwarte schapen in de kudde kunnen een moeilijke tijd hebben, zegt Frank Glorie, schapendierenarts en schapenhouder. „Soms wil een ram een zwarte ooi niet dekken. En het kan gebeuren dat de witte schapen de donkere verstoten. Ja, je zou het discriminatie onder schapen kunnen noemen.”

Ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar vraag@nrc.nl

    • Steven Verseput