Verboden etiketten

Deze rubriek belicht elke dinsdag kwesties uit het bedrijfsleven waarover de rechter zich onlangs uitsprak. Vandaag: het verbod op gezondheidsclaims van alcohol.

Deutsches Weintor >

Onze wijn heeft een lage zuurgraad en is licht verteerbaar

< Europees Hof

Uw claim is dubbelzinnig en zelfs misleidend

Menig onderzoek mag dan uitwijzen dat wijn gezond kan zijn, dat betekent nog niet dat je wijn op grond daarvan in Europa mag aanprijzen. Dat ondervond de wijnbouwcoöperatie Deutsches Weintor, die haar wijn op etiketten en in reclames „bekömmlich” (licht verteerbaar, weldadig) noemt in combinatie met de vermelding „sanfte Säure” (lichte zuurgraad). Ten strengste verboden, oordeelde het Hof van Justitie van de Europese Unie in Luxemburg vorige week (C-544/10).

Deutsches Weintor is gevestigd in Ilbesheim, in de Duitse deelstaat Rheinland-Pfalz. De coöperatie verkoopt wijn van de druivenrassen Dornfelder en Grau- en Weissburgunder die op de markt wordt gebracht als ‘Edition Mild’. Op het etiket staat onder andere: „Vriendelijk voor de maag door de toepassing van ons bijzondere LO3 procedé voor een biologische zuurreductie”. Verder vermeldt het etiket: „Edition Mild – bekömmlich”, en staat in de prijslijst nog „Edition Mild – sanfte Säure/bekömmlich”.

Van meet af aan waren er bezwaren tegen deze kwalificaties en telkens zochten de wijnboeren het hogerop. De voedsel- en warenautoriteit in Rheinland-Pfalz was tegen, het Verwaltungsgericht in Keulen was tegen, het Oberverwaltungsgericht in Koblenz was tegen. Maar de hoogste Duitse bestuursrechter, het Bundesverwaltungsgericht in Leipzig, aarzelde en legde de kwestie in 2010 voor aan het Europees Hof.

Het draait allemaal om de toepassing van een Europese verordening (1924/2006). Daarin staat onder andere dat dranken met een alcoholgehalte van meer dan 1,2 volumeprocent niet voorzien mogen zijn van „gezondheidsclaims”. Daaronder wordt dan een claim verstaan die „stelt, de indruk wekt of impliceert” dat er een verband bestaat tussen de drank en de gezondheid.

Deutsches Weintor maakte zich sterk voor een beperkte uitleg van deze richtlijn. Het verbod zou alleen moeten gelden voor claims die een duurzaam heilzaam effect veronderstellen en niet voor claims die slechts een tijdelijk heilzaam effect beloven, zoals bij de wijnen van de ‘Edition Mild’ het geval zou zijn.

Het Hof maakte daar korte metten mee. Er kan, aldus het Hof, geen twijfel over bestaan dat de verordening elke gezondheidsclaim met betrekking tot wijn wil verbieden. Dus óók als deze zou impliceren dat het heilzame effect slechts tot een kortstondige verbetering van de spijsvertering leidt. Het begrip ‘gezondheidsclaim’ heeft volgens het Hof evenzeer betrekking op de gevolgen van „een herhaalde, regelmatige en zelfs frequente consumptie [...], waarvan de effecten dus niet noodzakelijk slechts tijdelijk en kortstondig zijn”. Kortom, de verordening dient ruim te worden uitgelegd.

De wijnbouwcoöperatie voerde ook aan dat een verbod op haar gezondheidsslogans in strijd was met de vrijheid van beroepsuitoefening, respectievelijk de vrijheid van ondernemerschap, zoals gewaarborgd in het Handvest van de grondrechten van de EU.

Ook dit verweer faalde. Het Hof stelt dat deze vrijheden „geen absolute gelding” hebben en in dit geval moeten wijken voor het belang van de bescherming van de volksgezondheid. Het algehele verbod op gezondheidsclaims van alcoholische dranken acht het Hof niet buitensporig, maar „noodzakelijk”.

Het Hof kwalificeert de gezondheidsclaim van Deutsches Weintor als „dubbelzinnig en zelfs misleidend”: door enkel de gemakkelijke vertering van haar wijn op de voorgrond te plaatsen, kan het drankgebruik worden gestimuleerd, waardoor uiteindelijk de met overmatige consumptie van alcohol gepaard gaande risico’s voor de gezondheid van de consument kunnen worden vergroot.

Formeel moet het Bundesverwaltungsgericht in Leipzig nu definitief beslissen, maar het is daarbij gebonden aan de ruime uitleg van de regels door het EU-hof. Deutsches Weintor kan zijn wijnen dus gerust blijven verkopen, maar mag ze niet langer aanprijzen met ‘sanfte Säure/bekömmlich’ – ook al is dat zo.

Joop Meijnen

Tips? Mail naar ecorecht@nrc.nl