UBS worstelt met zaak-Adoboli

Gisteren begon de rechtszaak tegen handelaar Kweku Adoboli. Fraude en valsheid in geschrifte luidt de aanklacht. Verlies voor de Zwitserse bank UBS: 1,8 miljard euro.

Kweku Adoboli zit in zijn eentje in het glazen beklaagdenbankje van Southwark Crown Court in Londen. Links lege stoelen, rechts ook. Hij spreidt zijn spullen erover uit: een notitieblok met pen, een iPhone, een laptop. Hij steekt zijn duim op naar zijn advocaat. Alles okay hier, lijkt dat te zeggen. Hij lacht vriendelijk naar de rij journalisten achter hem. Hij lijkt op zijn gemak. In de pauze snelt hij naar de drie vrienden die hem zijn komen steunen en omhelst ze.

Hoe anders was dat bijna exact een jaar geleden. Toen biggelden de tranen bij zijn eerste voorgeleiding voor de Britse rechter over zijn wangen. Adoboli had enkele dagen daarvoor zijn bazen bij de Zwitserse bank UBS ingelicht over een verlies van 2,3 miljard dollar (1,8 miljard euro), en was gearresteerd. „Ik heb een wonder nodig”, had hij nog op zijn Facebook-pagina geschreven.

Gisteren begon de rechtszaak tegen de 32-jarige handelaar. Hem zijn twee aanklachten van fraude en twee wegens valsheid in geschrifte ten laste gelegd. Adoboli – zoon van een Ghanese VN-diplomaat en opgegroeid in het Verenigd Koninkrijk – zou zijn positie bij de bank hebben misbruikt om zelf geld te verdienen, en zou ervoor hebben gezorgd dat UBS verlies leed. Als de rechter zijn schuld bewezen acht, gaat het om de grootste bankfraude in het Verenigd Koninkrijk.

Kweku Adoboli werkte voor de Delta One-desk van UBS in de Londense City. Dat is een soortgelijke afdeling als waar de Fransman Jérôme Kerviel werkte, die in 2008 een verlies van 4,9 miljard euro veroorzaakte voor de Franse bank Sociéte Générale. Kerviel kreeg daarvoor vijf jaar gevangenisstraf.

Delta One-handelaren beleggen via beursgenoteerde indexfondsen in aandelen, obligatie en vooral in grondstoffen. Om nog meer winst te maken voor zijn bank zou Adoboli de risico’s op verlies onvoldoende hebben afgedekt. En om te voorkomen dat dit opviel, zou hij fictieve dekkingen (hedges) in het banksysteem hebben genoteerd. Zo zou hij tussen oktober 2008 en september 2010 ruim twee miljard dollar zijn verloren.

Hoe Adoboli precies te werk is gegaan, moet de komende weken blijken. En vooral zal tijdens de rechtszaak duidelijk moeten worden hoe één man zo’n groot verlies kon opbouwen over zo’n lange tijd zonder dat de controlemechanismen van UBS dat signaleerden of zijn naaste collega’s. Een aantal is opgeroepen als getuige.

Vertegenwoordigers van de Zwitserse bank, aanwezig in de rechtszaal, zeiden dat UBS „geen partij is in deze zaak”. De bank doet daarom geen uitspraken. Na Adoboli’s arrestatie nam de bestuursvoorzitter van UBS ontslag, en heeft er een grote reorganisatie plaatsgevonden binnen de bank. Desondanks voorspelde de nieuwe bestuursvoorzitter, Sergio Ermotti, volgens persbureau Reuters op het intranet van UBS dat de rechtszaak „ongemakkelijk” zou worden voor de bank.

De zaak begon gisteren met de selectie van twaalf juryleden. Die moeten voorbereid zijn op lange dagen met ingewikkelde materie. Gisteren kwamen er karretjes met dozen vol documenten de rechtszaal ingereden voor zowel de aanklager, als de verdediging. Openbaar aanklager Sasha Wass en Adoboli’s advocaat Paul Garlick zijn beiden gespecialiseerd in fraudezaken.

Vrijdag komt aanklager Wass met haar openingspleidooi. De zaak zal naar verwachting acht weken duren.

Adoboli is sinds juni op borgtocht vrij en logeert bij vrienden. Hij heeft zijn Ghanese paspoort moeten inleveren, en draagt een elektronische enkelband zodat in de gaten kan worden gehouden waar hij verblijft.