Murray bevrijd: eindelijk een grandslam

Andy Murray was de choker van zijn tijd. Vier keer verloor de Schot een grandslamfinale. Vannacht won hij de US Open en rekende hij definitief af met zijn obsessie.

NEW YORK, NY - SEPTEMBER 10: Andy Murray of Great Britain celebrates after defeating Novak Djokovic of Serbia in the men's singles final match on Day Fifteen of the 2012 US Open at USTA Billie Jean King National Tennis Center on September 10, 2012 in the Flushing neighborhood of the Queens borough of New York City. Murray defeated Djokovic 7-6, 7-5, 2-6, 3-6, 6-2. Cameron Spencer/Getty Images/AFP == FOR NEWSPAPERS, INTERNET, TELCOS & TELEVISION USE ONLY ==
NEW YORK, NY - SEPTEMBER 10: Andy Murray of Great Britain celebrates after defeating Novak Djokovic of Serbia in the men's singles final match on Day Fifteen of the 2012 US Open at USTA Billie Jean King National Tennis Center on September 10, 2012 in the Flushing neighborhood of the Queens borough of New York City. Murray defeated Djokovic 7-6, 7-5, 2-6, 3-6, 6-2. Cameron Spencer/Getty Images/AFP == FOR NEWSPAPERS, INTERNET, TELCOS & TELEVISION USE ONLY == AFP

Onsterfelijkheid in tennis bereik je in zes stappen, zo vertelde Ivan Lendl onlangs in The New York Times. De achtvoudig grandslamwinnaar uit de jaren tachtig van de vorige eeuw, sinds januari coach van Andy Murray, stelde dat je het eerst moet laten zien op de training, dan in een wedstrijd, dan in een grote wedstrijd, daarna op een grandslamtoernooi, dan in een grandslamfinale en ten slotte in de finale van de US Open bij 5-5 in de vijfde set.

Zo ver kwam het vannacht net niet in het Arthur Ashe-stadion in New York. Maar Lendl zal erkennen dat de finale van de US Open onvergetelijk was. Winnaar Andy Murray rekende na veel moeite af met zijn eigen obsessie. Eindelijk won hij zijn eerste grandslamtitel, na een bijna vijf uur durende vijfsetter tegen Novak Djokovic: 7-6, 7-5, 2-6, 3-6 en 6-2. Saillant detail: net als Lendl won ook Murray pas na vier verloren grandslamfinales zijn eerste titel.

De ban is gebroken. Murray is niet langer de choker van zijn tijd. Hij gold als een soort Nederlands elftal van het tennis: in finales een maatje te klein. Pech ook wel dat hij tegen zulke grote spelers moet opboksen. Noem hem Raymond Poulidor met een racket, maar dan zonder de aaibaarheid van de Franse wielrenner die in de Tour de France altijd achter Jacques Anquetil eindigde. Als tijdgenoot van Roger Federer, Rafael Nadal en Djokovic zou Murray een voetnoot in de tennishistorie worden. Tot vannacht. De also ran, die ene die ook nog meedeed, is zelf kampioen.

Murray, 25 jaar, is gerijpt onder leiding van Lendl, geboren Tsjechoslowaak en genaturaliseerd tot Amerikaan. Zelf was hij een nietsontziende kampioen en precies die mentale onverstoorbaarheid toont zijn Schotse pupil nu. Neem de manier waarop Murray de eerst set won. Hij had zes setpunten nodig in de tiebreak, waarvan hij er drie achtereen verprutste door onnodige fouten. Zulke missers kropen vroeger in zijn hoofd. Hoewel hij vaak nog de beklagenswaardige zeurpiet uithangt, laat hij zich steeds minder van slag brengen door eigen falen. Resetten en opnieuw beginnen. Punt voor punt.

Murray bouwde gestaag aan de belangrijkste overwinning in zijn carrière. In de tweede set liet Djokovic zijn zwakste tennis zien. Pas bij een 4-1 achterstand manifesteerde de vechtlust van de Serviër zich voor het eerst. Hij knokte zich terug, maar de furie van de titelverdediger keerde zich tegen hem toen hij op 15-30 en 6-5 achter een kansrijke smash de baan uit ramde. Murray kwam op 2-0 in sets. Kon dit nog fout? Ja, dat kon.

Murray’s vier verloren grandslamfinales hebben hun sporen nagelaten. „Het is natuurlijk makkelijker om vroeg in je carrière een titel te winnen, want dan stelt niemand meer de hele tijd die vervelende vragen” , zei zijn oud-trainer Mark Petchey begin juli op Wimbledon, daags voordat Murray daar de finale tegen Roger Ferderer verloor. „Als je jong bent twijfel je niet aan jezelf, ben je vrij van angst. Met de jaren wordt die horde van de eerste grandslamtitel steeds lastiger te nemen. Los van het kaliber tegenstanders dat hij tegenover zich heeft. Laten we eerlijk zijn: zij horen bij de beste allertijden.”

Neem Djokovic, die bij 2-0 achter in sets vannacht nog allerminst verslagen was. De Serviër vond zijn ritme, jutte het fanatieke publiek op en won afgetekend de derde set. In de gewonnen vierde set sloeg hij zelfs 83 procent van zijn eerste services in. Een nieuwe vernedering voor Murray dreigde. Hij kon zomaar eens een loser van mythische proporties worden. Nooit verloor een tennisser vijf grandslamfinales achter elkaar. En dan ook nog na een 2-0 voorsprong in sets.

Murray begon de beslissende set, wetend dat Djokovic zijn laatste acht vijfsetters gewonnen had. Conditioneel doet de voormalig nummer één van de wereld voor bijna niemand onder. Het is moeilijk te begrijpen waarom de Serviër meteen twee keer zijn service verloor. Op 4-2, na vierenhalf uur wedstrijd, zakte Djokovic voor het eerst (letterlijk) door de knieën en hij zou (figuurlijk) niet meer opkrabbelen.

Murray bleek zelfs fysiek de sterkste. „Op zijn achttiende was hij niet bepaald dol op fysieke training”, aldus Petchey, die Murray in 2006 tot in de top 50 van de wereldranglijst loodste. „Hij deed het wel, maar hij genoot er niet van. Hij heeft zich tijdig gerealiseerd dat zijn veelzijdige spel veel kracht kost. Hij was altijd al snel, echt enorm beweeglijk en in balans. Hij heeft nu ook hard gewerkt aan zijn uithoudingsvermogen.”

Deze zomer – of eigenlijk vannacht – was Murray’s coming of age. Na de verloren finale op Wimbledon stal hij de harten van de Britten in een emotioneel dankwoord. Vier weken daarna won hij het olympisch tennistoernooi op hetzelfde Londense gras. Het winnen van de US Open, de eerste Britse grandslamtitel sinds 1936, is de definitieve bevrijding voor de net-niet tennisser van weleer.