Laatste tips voor Samsom en Rutte in slag om kiezer

Net als twee jaar geleden lijken enkele tienduizenden stemmen bij de verkiezingen van morgen te beslissen welke partij de grootste wordt. De laatste peilingen laten zien dat VVD-lijsttrekker Mark Rutte en PvdA-lijsttrekker Diederik Samsom gelijk opgaan. Het percentage kiezers dat twijfelt daalt, maar ligt een dag voor de verkiezingen volgens opiniepeiler Maurice de Hond nog op 27 procent. De verkiezingscampagne krijgt hiermee een ongemeen spannend slot.

De verkiezingsavond van morgen zou wel eens hetzelfde verloop kunnen krijgen als twee jaar geleden. Ook toen was er sprake van een nek-aan-nekrace tussen VVD en PvdA. Pas diep in de nacht werd duidelijk dat Rutte met 80.770 stemmen verschil had gewonnen van de PvdA. Daardoor kreeg de VVD 31 zetels en de PvdA 30 zetels. Vervolgens verwierf de VVD het initiatief bij de kabinetsformatie. Nu zetten twee peilingen de beide partijen op 35 zetels.

Gisteravond bij het debat in het programma Nieuwsuur hielden Rutte en Samson elkaar ook al in evenwicht. De verschillen werden het duidelijkst toen het ging over de multiculturele samenleving.

Vanavond wordt vanaf 21.40 uur bij de NOS het slotdebat gehouden. Hier komen de elf lijsttrekkers aan bod. Volgens de 45 politieke insiders die NRC tijdens de campagne raadpleegt is het debat extra belangrijk vanwege het aanzienlijke aantal zwevende kiezers. Een grote meerderheid stelt dat het debat ‘enige invloed’ op de uitslag zal hebben. Een enkeling denkt zelfs dat het van ‘grote invloed’ zal zijn. „Ditmaal zal het slotdebat bepalen welke partij de grootste wordt (VVD of PvdA) en welke partij met die twee de kern van een nieuw kabinet zal vormen (CDA of D66)”, verklaart een voormalig politiek strateeg, die diverse verkiezingscampagnes voerde.

De meesten delen de analyse dat bij het slotdebat weinig extra stemmen te winnen zijn, maar dat er wel veel verloren kunnen worden. Het is dus vooral zaak voor Rutte en Samsom om geen fouten te maken, „de nul te houden”, en te hopen op een fout van de ander.

Dat alles onder zware druk. „Rutte en Samsom lopen langs de electorale afgrond”, stelt een oud-minister. Rutte moet zijn staatsman-allure vinden en uitventen. Samsom, die geen bestuurservaring heeft, moet laten zien dat hij het premierschap aankan. Strategisch gezien laat het debat van vanavond zich volgens de insiders makkelijk uittekenen. Beide premierskandidaten hebben er belang bij om de nek-aan-nekrace te benadrukken om de laatste zwevende kiezers over de streep te trekken. De anderen zullen benadrukken dat PvdA en VVD toch samen in een kabinet belanden en dat het versterken van kleine partijen strategischer is.

Twee jaar geleden was het slotdebat met bijna 2,7 miljoen kijkers een kijkcijferhit. Vanavond is er concurrentie van de voetbalwedstrijd Hongarije-Nederland.