Gij zult uw ei invriezen

Bezorgde artsen in Israël gaan kroegen langs om vrouwen aan te sporen om tijdig gebruik te maken van hun vruchtbaarheid. „Wil je kinderen, maak ze dan nu.”

Tel Aviv. Wijnbar Aperitivo trekt vooral vrouwen van rond de dertig, in zomerjurkjes. Buiten is het 30 graden. Binnen klinkt Amerikaanse rock en vloeit Europese wijn, vanaf 6 euro per glas. Daarnaast glaasjes arak om achterover te slaan. Het is een doorsnee doordeweekse avond in Tel Aviv, waar werken uitgaan niet uitsluit en bars na tienen altijd afgeladen zijn. Waar de ongebonden Israëliër zoekt naar het meest exclusieve drankje en een bedpartner voor tenminste een halve nacht.

Tot plots de rock stopt en een vrouw van tegen de vijftig opstaat en de aandacht vraagt. „Het spijt me dat ik u stoor”, zegt ze. „Maar weten jullie jonge vrouwen wel dat je kansen op nageslacht na je 45ste vrijwel verkeken zijn? Wil je kinderen, maak ze dan nu, of laat je eicellen invriezen.” Bij vertrek laat ze bierviltjes achter die wijzen op de gevolgen van roken en drinken voor de vruchtbaarheid.

De guerrillagynaecoloog is Ronit Kochman van het Hadassah-ziekenhuis in Jeruzalem. Het probleem is, zegt dokter Kochman, dat de leeftijd waarop Israëlische vrouwen hun eerste kind krijgen stijgt en dat de biologie en de technologie deze ontwikkeling niet bijbenen. „Wij zien steeds meer vrouwen van boven de veertig in onze klinieken en dat baart ons grote zorgen. Temeer daar we merken dat zelfs hoogopgeleide Israëliërs zich niet bewust zijn van hun risico’s en hun kansen.”

Zo weten maar weinig dertigers dat ze sinds vorig jaar hun eicellen kunnen laten invriezen. Maar moeten ze daarmee worden geconfronteerd in een wijnbar, waar ze mogelijk net een ontmoeting hebben met hun toekomstige levenspartner? De actie is eenmalig, zegt Kochman, en vooral bedoeld om aandacht te trekken en de staat te overtuigen om het invriezen van eicellen te subsidiëren.

De Israëlische overheid stimuleert de bevolkingsgroei al door voor alle vrouwen, ook alleenstaande, onder de 45 in-vitrofertilisatie te vergoeden tot en met het tweede kind. De nationale obsessie met baby’s komt volgens Kochman omdat het land getraumatiseerd is door de Holocaust, die miljoenen joden het leven kostte, en vanwege de demografische strijd met de Palestijnen.

Palestijnen (zo’n 20 procent van de Israëlische bevolking) krijgen gemiddeld tweemaal zo veel kinderen als seculiere Israëlische joden. Het lage kindertal van de seculieren (dat ongeveer gelijk daalt met Europa), wordt echter gecompenseerd door de 10 procent ultra-orthodoxe joden in Israël, die gemiddeld ruim vijf kinderen krijgen. In Jeruzalem zijn gezinnen van tien geen uitzondering.

In de regio Tel Aviv, waar veel seculiere joden wonen, zijn de moeders bij het krijgen van hun eerste kind het oudst (gemiddeld 29,5 jaar in 2010) en krijgen ze de minste kinderen (2,5). Hier worden ook de meeste kinderen geboren van moeders van 45 jaar en ouder. Het aantal oudere moeders stijgt. Net als het aantal benodigde eiceldonaties.

Dat ligt helemaal niet aan het gebrek aan algemene kennis over vruchtbaarheid, zeggen verscheidene vrouwen in wijnbar Aperitivo. Het mag dan een bijbels gebod zijn om vruchtbaar te zijn en je te vermenigvuldigen, Israëlische werkgevers vinden het niet leuk, meent stewardess Moran Davidovitch („bijna dertig” en kinderloos). „Bovendien zijn kinderen een grote financiële last.”

Israëlische vrouwen lopen vertraging op door dienstplicht in het leger, zegt Anouk Smavga, een architect van 28. „En eenmaal afgestudeerd zijn niet de vrouwen het probleem, maar de mannen”, aldus Smavga. „Die binden zich niet snel aan één vrouw. Zij genieten liever van het vrije leven.”

Galit Desheh, directeur van een vrouwenemancipatieorganisatie, noemt de gynaecologenactie „gevaarlijk”. Onder andere omdat alleen de vrouw wordt benaderd en niet de man, wiens zaad immers ook met de jaren achteruit gaat. Desheh: „Dit initiatief brengt ons twintig jaar terug in de tijd, toen een joodse baarmoeder nog van iedereen was. Het Israëlische nationalisme, het demografische dispuut met de Palestijnen belemmert de keuzevrijheid van de vrouw.”

De feministe wilde eigenlijk naar de wijnbar komen om te protesteren. Maar ze kon geen oppas vinden.