Déjà-vu in Frankrijk

Voor François Hollande is er in dertig jaar niet veel veranderd in Frankrijk. Hollande was 26 jaar oud toen zijn partijgenoot François Mitterrand in 1981 de eerste socialistische president werd van de Vijfde Republiek. Mitterrand zette het ‘gemeenschappelijke programma’ met de toen nog machtige communistische partij meteen om in beleid: zo verhoogde hij de belastingen op grote vermogens en nam hij andere maatregelen om de consumptie van staatswege aan te jagen.

De gevolgen waren dramatisch. Een onbeheersbare kapitaalvlucht kwam op gang. De Franse franc devalueerde meteen, het begin van een reeks. Na twee jaar al moest Mitterrand op zijn schreden terugkeren.

President Hollande was er als jonge voorlichter op het Elysée bij toen dit programme commun op een fiasco uitdraaide. Toch doet hij 31 jaar na dato een poging het kunstje te herhalen. Na een lang zomerreces heeft Hollande gisteravond zijn crisisplan ter grootte van 30 euro miljard ontvouwen. Trefwoorden: belastingverhogingen voor de grote bedrijven en de rijkste burgers, plus kortingen op de overheidsuitgaven ter waarde van 10 miljard euro.

Net als in 1981 dreigt ook nu kapitaalvlucht, niet alleen van hoogvermogende burgers maar ook van de klassiek Franse ondernemingen die afgelopen jaren onder druk van de regering en om patriottische redenen in het land bleven.

Hollande plaatst zich hiermee in een Franse traditie die hoognodig zou moeten worden doorbroken. In Frankrijk – met zijn endemische massawerkloosheid, tekort op de handelsbalans en armetierige midden- en kleinbedrijf – moet de prioriteit liggen bij serieuze hervormingen.

Door te kiezen voor het Franse etatistische standaardrecept geeft de president een signaal aan de rest van de eurozone. Via devaluaties, zoals in de jaren tachtig, kan hij dit beleid immers niet meer rondbreien. En dat in een week waarin er elke dag iets op het spel staat voor Europa.

Zeker woensdag als Nederland naar de stembus gaat. De Europese Commissie presenteert dan in Brussel vermoedelijk een bankenplan waarmee de niet-eurolanden binnen de EU buitenspel worden gezet door een sterkere machtspositie van de centrale bank ECB. In Karlsruhe velt het Duitse constitutionele hof zijn oordeel over (on)grondwettigheid van het nieuwe permanente noodfonds EMS. Hollande bewijst niemand een dienst met zijn déjà-vu. Of hij isoleert Frankrijk óf hij provoceert een domino-effect. Het is allebei verontrustend.