'De school is er niet om op te voeden'

Adrien Brody speelt in Detachment een leraar onder zware werkdruk. „De film laat zien hoe je iemand met een genereus gebaar uit z’n isolement kan trekken.”

Adrien Brody in Tony Kaye's DETACHMENT.
Adrien Brody in Tony Kaye's DETACHMENT.

Sinds hij in 2002 op 29-jarige leeftijd een Oscar won voor zijn rol in The Pianist, wisselde acteur Adrien Brody commerciële films als King Kong af met arthousefilms. „Natuurlijk doe ik graag een grote commerciële film die leuk is en waarvan kinderen kunnen genieten, maar het is voor mij ook belangrijk om betekenis te vinden in het werk dat ik maak, om iets achter te laten dat mij zal overleven.”

In die lijn moeten we Detachment zien, de nieuwste film van regisseur Tony Kaye waarin Brody de invalleraar Henry speelt, die op een Amerikaanse openbare school tevergeefs zijn leerlingen probeert te bereiken. Door Henry’s verhaal verweeft Kaye onverbloemde kritiek op het Amerikaanse onderwijs, dat door fysiek en verbaal geweld van leerlingen en onverantwoordelijke ouders de vernieling in wordt gedraaid.

Wat deed u besluiten aan Detachment mee te werken?

„Allereerst het prachtige script. Daarbij was mijn vader leraar en ben ik zelf opgegroeid in het publieke schoolsysteem, en ik begrijp dat het voor studenten zwaar is. Ik vind het interessant om in een film te maken die een relatie heeft met actuele maatschappelijke kwesties.”

Dit is een politieke film?

„Nou, het is een relevante film zonder politieke agenda. Een van de belangrijkste punten is dat jonge mensen niet alleen een opleiding nodig hebben in de zin van een curriculum. Ze hebben iemand nodig die ze aanspoort, naar wie ze op kunnen kijken. Zo iemand vergroot hun gevoel van eigenwaarde, geeft hun het besef dat ze uniek zijn.”

De film schetst een uiterst negatief beeld van het Amerikaanse publieke schoolsysteem. Is het zo dramatisch?

„Op sommige scholen gaat het er zo erg aan toe als in de film. Er is wapengeweld, er wordt in drugs gehandeld, er zijn bendes. Dan zijn er nog de bezuinigingen en andere structurele problemen. Maar daar gaat de film uiteindelijk niet over. Deze film gaat meer over het feit dat opvoeding begint met de familie, thuis.”

In de film verwachten ouders dat de leraren de opvoeders zijn.

„Dat is een onrealistische verwachting, zeker als er zoveel beschadigde mensen de scholen binnenkomen. Scholen zouden een veilige omgeving moeten bieden. En ze doen ook hun best. Er staan nu metaaldetectors, kinderen nemen geen pistolen of messen meer mee, of god weet wat ze meenamen in mijn schooltijd.”

Wat is voor u de kern van deze film?

„De film herinnert er aan hoe geïsoleerd mensen zich voelen, en dat een oprecht genereus gebaar ze daaruit kan trekken. In die zin is de titel van deze film interessant. ‘Detachment’, onthechting, kan heel positief zijn. Je kunt afstand nemen van bezittingen en van zaken waarop we toch geen grip hebben. Maar in de film doelt onthechting meer op emotionele afstand. We bouwen muren om onszelf heen om zo geen pijn of ongemak meer te voelen. Te veel onthechting maakt je apathisch en dat helpt de zaken bepaald niet.”

Wat maakt Henry interessant voor u?

„Henry is een persoon met enorm veel gebreken. Hij is heroïsch zonder die intentie te hebben. Eigenlijk zet hij zich af tegen verantwoordelijkheid, maar wordt hij door omstandigheden gedwongen het goede te doen, zich voor een jonge prostituee op te werpen als vaderfiguur. Ik had heel erg het gevoel dat Henry daarvoor niet de kracht bezat. Maar we zochten ook een andere Henry, die een soort kookpunt bereikt, zo gefrustreerd raakt, dat hij onvoorspelbaar wordt. Hij kan ook een Travis Bickle (uit Taxi Driver) worden. Dat is heel spannend.”

Een onbedoelde held.

„Dat onbedoelde speelt erg mee. Dat situaties jou vinden. Henry wordt wakker geschud door een tragische gebeurtenis die hem leert dat hij zich niet voor verantwoordelijkheid moet verstoppen. We hebben niet de kracht iedereen te redden, ieder droevig persoon, iedere dakloze. Maar we moeten meer doen dan nu.”