Consument eet minder vaak buiten de deur

Het aantal supermarkten daalt, vooral de kleintjes verdwijnen. Het online bestellen van boodschappen wordt populair.

Consumenten gaan minder vaak naar restaurants, halen minder vaak maaltijden af en laten minder vaak eten thuisbezorgen. Zij gaan daarentegen vaker naar de supermarkt dan naar de speciaalzaak – de bakker, groentewinkel of slager – en nemen vaker een eigen lunchpakket mee.

Dit blijkt uit het jaarlijkse onderzoek van accountantsbureau Deloitte naar consumententrends binnen de supermarktbranche. De supermarkten profiteren van het feit dat de consument minder buiten de deur eet, constateert Paul Op Heij, partner van de branchegroep Retail van Deloitte.

Ook de steeds ruimere openingstijden die supermarkten hanteren zijn „van positieve invloed”. Eenmaal in de supermarkt blijken consumenten wel prijsbewuster: zij kiezen vaker voor huismerken en letten bovendien beter op de aanbiedingen.

De omzet van supermarkten stijgt nog steeds, vorig jaar gemiddeld met 3,7 procent ten opzichte van 2010. Nog meer dan andere jaren geldt: hoe groter de supermarkt, hoe hoger de winst. De kleine supers hebben het „onverkort moeilijk”, stelt Op Heij. Zij hadden te kampen met een daling van de weekomzet van gemiddeld 1,2 procent en hebben minder rendement dan de grote supermarkten.

Een gemiddeld huishouden besteedde in 2011 wekelijks 84,41 euro in de supermarkt, ongeveer 2,1 procent meer dan het jaar ervoor. Dit is een vertekend beeld: het volume is namelijk iets gedaald (0,1 procent), maar dat werd gecompenseerd door de prijsstijgingen in de supermarkt van 2,2 procent. In 2011 consumeerden de Nederlanders voor 271 miljard euro aan voedings- en genotsmiddelen, zo blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Hiervan werd 40,6 miljard euro besteed in supermarkten (33,4 miljard) en speciaalzaken (7,2 miljard). De uitgaven in bijvoorbeeld de horeca, de benzinestations, bedrijfsrestaurants en sportkantines gingen jarenlang ten koste van de inkomsten van supermarkten en speciaalzaken, maar „aan die opmars lijkt de huidige economische recessie een voorlopig einde te hebben gemaakt”.

De afgelopen jaren heeft er een flinke consolidatieslag plaatsgevonden bij de Nederlandse supermarkten. Het aantal zelfstandige supermarkten is fors afgenomen: in 1990 waren er 6.173, vorig jaar waren daar nog 1.951 van over. Ieder jaar verdwijnen er tientallen zelfstandige supermarkten; tussen 2010 en 2011 waren dat er bijvoorbeeld 43.

Het totaal aantal supermarkten daalt al jaren gestaag, de teller staat nu op 4.439. Over drie jaar, zo is de verwachting, zijn er nog maar 4.300. Vooral de kleintjes verdwijnen.

De grote spelers, zoals marktleider Albert Heijn en de nummer twee, Jumbo (die Super de Boer heeft overgenomen en recent ook C1000 heeft gekocht), worden alleen maar groter. En niet alleen qua aantallen, maar ook qua vloeroppervlakte. Het aantal grote supermarkten neemt ieder jaar toe.

Een belangrijke ontwikkeling binnen supermarktland is het online bestellen van boodschappen. Maar van die mogelijkheid wordt nog maar beperkt gebruik gemaakt door consumenten: uit het rapport van Deloitte blijkt dat op dit moment 2,7 procent van de supermarktomzet via internet wordt gegenereerd. De supermarktondernemers verwachten dat dit in 2015 op 6,8 procent zal liggen. Maar vier op de vijf ondervraagden denken in de toekomst niet online te gaan bestellen.