Campagnes VS niet meer bezig met Twin Towers

Elf jaar na de aanslagen van 9/11 zijn terrorisme en oorlog geen grote thema’s meer in de Amerikaanse verkiezingen. Obama verwijst slechts naar de dood van Bin Laden. De oorlogen van Bush zijn passé.

President Barack Obama, right, is picked-up and lifted off the ground by Scott Van Duzer, left, owner of Big Apple Pizza and Pasta Italian Restaurant during an unannounced stop, Sunday, Sept. 9, 2012, in Ft. Pierce, Fla. (AP Photo/Pablo Martinez Monsivais)
President Barack Obama, right, is picked-up and lifted off the ground by Scott Van Duzer, left, owner of Big Apple Pizza and Pasta Italian Restaurant during an unannounced stop, Sunday, Sept. 9, 2012, in Ft. Pierce, Fla. (AP Photo/Pablo Martinez Monsivais) AP

Guus Valk

Heel even stond president Obama vorige week, tijdens de Democratische conventie, stil bij de aanslagen van 11 september 2001, vandaag elf jaar geleden. „Een nieuwe toren steekt uit boven de skyline van New York. Al-Qaeda staat op het punt verslagen te worden. En Osama bin Laden is dood.”

Het was een van de weinige momenten dat bij de conventies teruggekeken werd op de dag die de Verenigde Staten ingrijpend veranderde. De aanslagen, de oorlogen in Afghanistan en Irak, het jarenlange diplomatieke rumoer – dat alles leek vergeten in Tampa en Charlotte, waar de Republikeinen en Democraten hun presidentskandidaten voordroegen.

De strijd tussen Mitt Romney en Barack Obama gaat over binnenlandse thema’s: Romney richt zijn kritiek op Obama’s economische beleid. Hij zei tijdens zijn conventietoespraak alleen dat Obama te aardig was voor Rusland en Iran, en bondgenoot Israël „onder de bus” had gegooid. Irak kwam niet ter sprake, Afghanistan evenmin. Ook de eurocrisis bleef ongenoemd.

Van grote Republikeinse ambities als het exporteren van democratie, belangrijk in de tijd van George W. Bush, was niets meer te merken. Zelfs de toespraak van Condoleezza Rice, minister van Buitenlandse Zaken onder Bush, ging alleen op hoofdlijnen over het buitenland. Irak en Afghanistan, oorlogen die Bush begon, noemde ze niet.

Het verschil met het verleden is zo groot dat er iets aan de hand moet zijn. Tijdens de twee eerdere presidentsverkiezingen na de aanslagen op de Twin Towers waren de buitenlandse oorlogen en de binnenlandse veiligheid belangrijke campagnethema’s. Bush versloeg de Democraat John Kerry in 2004, door te wijzen op het gevaar van een onervaren president in tijden van oorlog.

Romney heeft geen buitenlandse ervaring en ook zijn running mate Paul Ryan kan niet bogen op noemenswaardige ideeën over buitenlandse politiek. Tot nu toe kregen altijd de Democraten het verwijt een blinde vlek te hebben voor het buitenland, maar nu zijn de rollen omgedraaid. De Republikeinen, ooit kampioenen op het gebied van interventiepolitiek, schuwen alles wat naar buitenland riekt.

Obama zet het plotselinge Democratische overwicht op buitenlandse thema’s alleen in als hij verwacht er kiezers mee te winnen: de dood van Bin Laden, natuurlijk, en de veteranen. Tijdens de Democratische conventie werden oorlogsveteranen uitgebreid geëerd en toegejuicht door publiek dat ‘Thank You’-borden droeg. Juist in onbesliste staten als Virginia en North Carolina wonen veel veteranen.

John Kerry, vaak genoemd als opvolger van minister Hillary Clinton, maakte in zijn conventietoespraak Romney het verwijt dat hij steeds van positie wisselt over buitenlandse kwesties. „Het is niet eerlijk dat mensen zeggen dat Romney geen mening heeft over het buitenland. Hij heeft íedere mening.”

Toch bleef het ook in Charlotte stil over de oorlog in Afghanistan, de inzet van onbemande vliegtuigjes tegen terrorismeverdachten en de nooit ingeloste belofte om Guantánamo Bay te sluiten. Obama begon in 2008 met een nieuwe visie na acht jaar Bush: hij zou, beloofde hij, de banden met bondgenoten aanhalen en diplomatie inzetten in conflicten met landen als Iran en Noord-Korea.

De contouren van de komende vier jaar bleven onduidelijk. Zeker is dat Obama een bescheidener rol ziet voor het Amerikaanse leger, behalve in Azië, waar China’s macht groeit. Hij wil in de komende tien jaar circa 450 miljard dollar bezuinigen . Daarmee zou het leger 10 tot 15 procent krimpen. Bovendien dreigt het Congres vanaf 2013 nog circa 500 miljard op Defensie te bezuinigen.

Er zijn veel Republikeinen die terugverlangen naar het zelfvertrouwen van de Bush-regering. Enkele neoconservatieve adviseurs uit die tijd zijn aan Romney’s team toegevoegd, onder wie oud-VN-ambassadeur John Bolton. Ze lijken Romney niet opvallend te hebben beïnvloed. Romney heeft gezegd meer in het leger te willen investeren. Op de conventie kwam hij daar niet op terug.

Romney kreeg zelfs kritiek uit eigen kring. Tijdens de conventie in Tampa had hij de veteranen niet genoemd, een belangrijke kiezersgroep voor de Republikeinen. Zondag probeerde Romney het recht te praten in het televisieprogramma Meet The Press: „Als je een toespraak geeft, ga je geen boodschappenlijstje af.”

Amerika en Irak: pagina 10