Broodje muis?

De pasgeboren zoutjesmuis (NMR 9990-03095); de vierkante gaatjes op de achtergrond zijn gemiddeld 4×4 millimeter.
De pasgeboren zoutjesmuis (NMR 9990-03095); de vierkante gaatjes op de achtergrond zijn gemiddeld 4×4 millimeter. Foto Kees Moeliker

‘Het moet ergens rond 1970 geweest zijn, in Salt Lake City. Een oudere vrouw eet een portie Kentucky Fried Chicken. Ze vertrouwt het niet en pelt de korst van de kip. Het blijkt een krokant gefrituurde rat te zijn. De vrouw krijgt van schrik een hartaanval en sterft.’

Dit is een van de vele versies die er bestaan van het verhaal over de ‘Kentucky Fried Rat’. Het is een van de hardnekkigste ‘urban legends’ (Journal of the Folklore Institute 17 [1980]: 222-243).

Broodjeaapverhalen, zoals wij ze noemen, gaan vaak over vreemde voorwerpen in voedsel, met name etenswaren geproduceerd door marktleiders. De oorsprong van deze verhalen ligt in de Verenigde Staten. In Europa zijn Chinese restaurants meestal de boosdoeners. Zij zouden kat serveren. Echte horrorverhalen over vreemde beesten in ons voedsel zijn zeldzaam.

Toen er afgelopen zomer over een dode muis in een zak met zoutjes werd getwitterd, wilde ik daar het fijne van weten. Na een paar tweets en een telefoontje was het geregeld. Ik kreeg de muis voor onderzoek en opname in de collectie van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam en de chipsfabrikant kreeg de verpakking. Onderzoek wees uit dat het een huismuis (Mus musculus) betreft, een hooguit tien dagen oud mannetje met de oogjes nog dicht. In die levensfase zijn ze immobiel en worden ze gezoogd. Broodje aap, deze zoutjesmuis?

Op zich is het vreemd dat een hulpeloze, pasgeboren muis in een zak met zoutjes terechtkomt. Hij zou er tijdens het productieproces uit het nest ingevallen kunnen zijn, maar dat is onwaarschijnlijk. Er zou dan in de dichte zak, ondanks de kurkdroge omgeving, toch zeker enige vorm van bederf opgetreden moeten zijn. Dat was niet het geval: het muisje was en rook versdood. Mijn vermoeden is dat de pasgeborene op de een of andere manier kort voor consumptie aan de verpakking gekleefd zat en met het uitschudden van de inhoud samen met de zoutjes in een bakje terechtgekomen is. Iets vergelijkbaars vond plaats in december 2010 in de supermarkt Tesco in Birmingham. Daar rolde een half dozijn babymuizen uit het schap met chipszakken.