Lijsttrekkers van Katoren

Wat zouden de lijsttrekkers van Nederland doen als zij koning van Katoren waren? Partijpolitiek bedrijven, zo blijkt.

Hoe zouden de politici van nu optreden tegen de vogels van Decibel, de granaatappels van Wapenfelt of de draak van Smook? Het zijn de politieke hangijzers waarmee Stach wordt opgezadeld in Koning van Katoren, het klassieke kinderboek van schrijver en D66-partijprominent Jan Terlouw. In het verhaal solliciteert de 17-jarige Stach naar het koningschap van het fantasieland Katoren, dat na de dood van de oude vorst onregeerbaar geworden is. De honneurs worden waargenomen door een ministersploeg die de ergste formatienachtmerries doet verbleken: ze komen er samen niet uit. Als Stach de zeven onmogelijke opdrachten tot een goed einde brengt, mag hij de troon bestijgen.

 Uitgeverij Lemniscaat liet schrijfster Jesse Goossens de kandidaten voor de Tweede Kamer-verkiezingen doorzagen over die problemen. Het resultaat kwam in een ‘Verkiezingskrant van Katoren’, die via de website van de uitgeverij te downloaden is. Voor Emile Roemer (SP) was Koning van Katoren een voorbeeld, zegt hij:

Wat ik er zo mooi aan vind, is dat de machthebbende elite denkt zich van alles te kunnen veroorloven, een schijndemocratie in stand houdt, en dan komt er een manneke van zeventien dat steeds met schijnbaar eenvoudige oplossingen de problemen oplost.

Terlouw vertelt in de ‘Verkiezingskrant van Katoren’ dat het verhaal uit 1971 geïnspireerd is op de politieke problemen van die tijd:

 Toen ik ze ging opschrijven dacht ik: laat ik de échte problemen nemen, al is het in de gedaante van  draken en tovenaars. En wat zijn de echte problemen? Het eerste wat ik bedacht was: mensen luisteren niet naar elkaar. Dat werd de vogels van Decibel…

Een ander probleem waarmee Stach te maken krijgt zijn de ‘knobbelneuzen van Afzette-Rije’ - een aangezichtsziekte die eenvoudig te verhelpen is, ware het niet dat de fabrikanten de medicijnen kunstmatig duur houden. Stach komt erachter dat ze veel goedkoper te produceren zijn - naar de tegenwoordige tijd vertaald ontduikt hij het intellectuele eigendom van de doktoren. Zo gemakkelijk als Stach de farmaceutische kwestie oplost gaat het in werkelijkheid niet, zegt Alexander Pechtold (D66):

[Het intellectuele eigendom] stopt een keer, maar ik vind het wel belangrijk dat als jij iets bedenkt, iets ontwikkelt, jezelf verbetert, dat je daaraan mag verdienen. Ook als het om zorg gaat: de mensen in laboratoria hebben jaren gestudeerd en gewerkt en dat moeten we wel stimuleren.

En dat is eigenlijk de algemene conclusie van de ‘Verkiezingskrant van Katoren’ - de daadkracht van Stach is wel aantrekkelijk, maar de huidige lijsttrekkers zien maar weinig van dat soort gemakkelijke oplossingen. Hun ‘antwoorden’ op de problemen van Katoren blijven daardoor wat mat: campagnetaal en bekende standpunten overheersen in de interviews.

Het is dus nog de vraag of we de komende kabinetsperiode verlost zullen worden van de hedendaagse ‘draak van Smook’ (milieuvervuiling en klimaatverandering), of van de Nederlandse ‘vogels van Decibel’ (die ervoor zorgen dat niemand naar elkaar luistert). Gelukkig hebben we binnenkort nog de verfilming van Koning van Katoren