'Je buurman is lang niet altijd een boer meer'

Boeren zuchten onder lage melkprijzen. Marion Logtenberg en haar man hebben een melkveebedrijf in Baak, Gelderland. „Het is al weken droog, dat betekent minder melk.”

Zutphen / Baak Melkveehouder Marion Logtenberg (0575-441504, logtenberg47@gmail.com) Hollands Dagboek over haar werkzaamheden foto eric brinkhorst
Zutphen / Baak Melkveehouder Marion Logtenberg (0575-441504, logtenberg47@gmail.com) Hollands Dagboek over haar werkzaamheden foto eric brinkhorst eric brinkhorst

Vrijdag 24 augustus

Om zeven uur op, want Reto moet naar de rijschool. Hij is in maart achttien geworden en meteen gaan lessen.

’s Ochtends telefoon van de advocaat. Ik zit al drie jaar niet meer in het bestuur van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond, maar ik houd me nog wel bezig met het dossier waarover hij belt, dat van de kalfsvleesprijzen. Sinds kalfsvleesproducent VanDrie Alpuro heeft overgenomen, valt nog minder te onderhandelen over de prijs voor onze stierkalveren. Wij hebben de NMa gevraagd onderzoek te doen, maar zij kijken vrijwel uitsluitend naar de consequenties voor de consument. Dat er voor ons nauwelijks nog onderhandelingsruimte is, vindt de NMa geen probleem. De rechtbank heeft het onderzoek nu goedgekeurd. De advocaat zegt dat de fusie niet terug te draaien is. Het gevolg: melkprijs en kalverprijs gaan omlaag, terwijl de kosten stijgen. Per liter melk wordt gemiddeld 30 cent betaald, 5 cent minder dan vorig jaar.

Moeder komt aanwaaien voor de koffie en ’s avonds loop ik in de computer de gegevens van de melkrobot na. Wat hebben ze aan liters gedaan? Bij Joke is het celgetal wat aan de hoge kant. In de gaten houden, dat kan betekenen dat ze een uierontsteking krijgt. We moeten er mintzalf op smeren.

Zaterdag

Ze voorspellen regen. Gelukkig maar. Het is nu al weken droog en dat zie je aan de melk – het is minder dan anders.

Vorige week, toen het zo warm was, zeiden we tegen de kinderen: achter staat nog een grote lekbak van de dieselolietank. Als jullie die nou schoonmaken heb je een mooi zwembad. Ze zetten er een kieper naast en een halve pvc-buis; hadden ze meteen pracht van een glijbaan.

Achter het huis zijn Reto en wat vrienden bezig een kermiswagen op te bouwen voor de oktoberoptocht. Als je een boerderij hebt, gebeuren dat soort dingen altijd bij jou thuis. Ze maken iets dat de leegloop van de kerk verbeeldt. Bij ons in Baak is de kerk zowat het enige wat nog leeft, verder is er niet veel meer.

Ik stofzuig het hele huis, zeem de ramen, doe de badkamer. Af en toe gaat de telefoon. Andere melkveehouders bellen om te vragen hoe het gaat. In moeilijke tijden hebben we vanzelf meer contact. Je wisselt tips uit. Wij zijn deze maand overgestapt op grasbrokken als voer. Vorige maand probeerden we cacaoschroot uit. Dat zou het vetgehalte omlaag brengen. Het heeft niet gewerkt. Nu kijken we hoe het met grasbrokken gaat. Dat is ons eigen gras dat naar de drogerij gaat. Hé, dat kan ik ook wel eens proberen, zeggen collega’s als ik dat vertel.

Bij de post ligt een uitnodiging van vier VVD’ers uit de Tweede Kamer. Janneke Snijder ken ik goed, zij neemt afscheid. Ik kijk toch als melkveehouder naar deze verkiezingen en dan zie ik dat de SGP het kortst bij de landbouw staat. Het probleem bij de VVD is de liberalisering. Kijk naar de post, de zorg, de trein: liberalisering werkt niet, en bij voedsel al helemaal niet.

’s Middags regent het. Even.

Zondag

Uitslapen dankzij de melkrobot. De koeien bepalen zelf wanneer ze zich laten melken. De robot herkent de koeien en als ze op een dag drie keer gemolken zijn, neemt hij ze niet meer aan.

We hoeven ook niet naar de kerk. We zijn weliswaar katholiek en onze kinderen zijn gedoopt, maar ik ga nog maar heel af en toe. Met Pasen en Kerst.

Ik heb moeite met de insteek van de paus en de kerk. Die is me te conservatief. Mijn dochter is wel eens naar een jongerenbijeenkomst gegaan van de kerk in Zutphen. Mijn dochter Sharon had wat vragen – dat werd helemaal niet op prijs gesteld. „Ik heb liever een halve kerk vol goeie gelovigen dan een hele kerk vol halfgelovigen”, had de pastoor gezegd.

Met de koffie zijn we naar de buren gegaan, hun tweeling werd tien. Ooit waren ook zij landbouwers, nu helpt hij als consultant bij reorganisaties. Vroeger was je buurman altijd een melkveehouder, dat is allang niet meer zo. De grote klap was de varkenspest in de jaren negentig. Toen zijn veel boeren eruit gestapt met de steunregeling.

Alle interesses van onze zoon liggen op het bedrijf. Hij gaat naar het AOC, zeg maar de oude Landbouwschool. Soms zeggen we wel eens tegen elkaar: moet hij het nou wel doen? Een stukje vrijheid heb je. De dieren geven rust. Maar financieel wordt het lastiger.

Maandag

Mijn man stapt om zeven uur uit bed. Hij kijkt even bij de melkrobot, of hij er wat koeien achter moet helpen. Hij zet de mestschuif in de stal aan, die de mest over de roosters in de mestkelder schuift. Hij geeft de kalveren melk, haalt voer. Bij ons lopen alle koeien in de wei. Zo hoort het ook. Een koe is een grazer.

De koeien dragen allemaal een meter die de activiteiten registreert. Hoeveel eet ze? Hoe vaak zet ze een stap? Als ze veel beweegt is ze waarschijnlijk tochtig en loopt ze te loeien in de wei. Als ze weinig beweegt, kan ze ziek zijn. Mijn man heeft het niet nodig. Als ik tegen hem zeg dat koe nummer die of die ziek is, zegt hij: dat wist ik al.

Toen we in 1989 trouwden en de boerderij begonnen, hadden we alleen een melkmachine. Dan zaten wij in de put en kregen de uiers op ooghoogte voor ons en zetten die in de zuigers. In die jaren deed de melk 80, soms 90 guldencent de liter.

’s Avonds ga ik met een bergje was voor de tv zitten. Knevel & Van den Brink kijken en maar vouwen.

Dinsdag

Toch maar even extra goed schoonmaken achter. Morgen hebben we kwaliteitscontrole op het bedrijf.

Joke heeft nu echt een flinke uierontsteking. Vorige week zat ze nog in de twintig liter, nu ging ze naar een liter of zeven. Ze heeft echte medicijnen nodig en ik laat de robot de melk apart houden. Bij koeien met ontstekingen zie je vaak vlokjes in de melk.

Woensdag

Als de controleurs komen, ben ik al in Beek. Als invalkracht werk ik in de bejaardenverzorging. Ik heb een plastic koetje meegenomen en folders over de melkveehouderij. Ze pakken de appelflappen erbij die ze vanmorgen in de activiteitengroep hebben gebakken en ik vertel over ons werk. Ze vinden het leuk en ze nemen allemaal zo’n boekje mee. Ik vind het ook leuk om te doen. Er is meer in het leven dan de melkveehouderij.

De controle is helemaal goed gegaan. We kregen complimenten dat we zo weinig antibiotica gebruiken.

Donderdag 30 augustus

’s Middags op de foto voor de krant. De stier staat ook in de wei. Als hij ons in de gaten krijgt en langzamer dichterbij komt, gaan we toch maar weg.

’s Avonds bijeenkomst in De Meern met de vakbonden voor de varkens- en pluimveehouders en de akkerbouwers. Er zitten zo’n honderd mensen. Op zich niet slecht, maar toch: van vier vakbonden. Boeren komen gewoon te weinig hun erf af.

Een varkenshouder van 26 vertelt dat zijn ouders hem bijna afraden het bedrijf over te nemen. Dat soort verhalen hoor je van alle kanten. Er zijn veel Kamerleden. Elbert Dijkgraaf van de SGP houdt het beste verhaal. De mensen in de zaal zouden best op de SGP willen stemmen, maar ja, ze hadden het ook allemaal over wat Van der Staaij deze week had gezegd over verkrachte vrouwen en abortus. Dat is het enige wat me tegenhoudt: hoe ze daar over vrouwen denken.

Als ik thuiskom, zie ik dat de antibiotica bij Joke goed aanslaan. De liters trekken weer aan.