Woningcorporatie mag niet meer speculeren

Na de Vestia-affaire worden de regels voor derivaten bij woningcorporaties strenger. Speculeren mag niet meer. Met als gevolg dat lenen duurder wordt.

De financiële vrijheid van woningcorporaties wordt fors ingeperkt. Om een financieel debacle als bij Vestia te voorkomen, heeft demissionair minister Spies van Binnenlandse Zaken (CDA) strenge regels opgesteld voor het afsluiten van derivaten (renteverzekeringen). Dat blijkt uit een concepttekst van deze regels die in bezit is van deze krant.

1Wat gaat er veranderen voor woningcorporaties?

Heel wat, al zijn nog wijzigingen mogelijk voordat de nieuwe regels komende week openbaar worden. Voortaan mogen corporaties alleen derivaten afsluiten voor hun oorspronkelijke doel: het dempen van rentestijgingen op leningen. Het wordt verboden om te speculeren met exotische en vaak risicovolle derivaten om de rentelasten te drukken. Banken moeten terughoudend zijn in ‘de kleine lettertjes’ in de contracten. Clausules die controle door toezichthouders belemmeren, gaan in de ban.

Corporaties moeten een buffer aanleggen om onderpand bij banken te storten als de rente is gedaald. Die buffer moet groot genoeg zijn om een rentedaling van 2 procent op te vangen. Maar over dit exacte percentage wordt nog gediscussieerd.

Corporaties mogen alleen derivaten afsluiten als banken hen erkennen als ‘niet-professionele beleggers’. Banken zijn zo gebonden aan een strengere zorgplicht. Ook over dit punt wordt nog onderhandeld.

Derivaten moeten goed passen bij de onderliggende leningen, de looptijd mag hoogstens tien jaar zijn. Ook moeten corporaties in jaarverslagen helder zijn over hun derivaten.

2Waarom worden deze strengere regels ingevoerd?

Woningcorporatie Vestia speculeerde met derivaten. De corporatie had voor ruim 23 miljard euro aan derivaten op ruim 6 miljard aan leningen. De derivaten waren voor circa 60 procent speculatief en liepen tot 2065. De uiteindelijke schade: twee miljard euro.

3Wat zijn de gevolgen voor de sociale huisvesting?

Lenen wordt veiliger maar duurder voor corporaties, omdat ze meer rente gaan betalen. Per saldo houden ze dus minder geld over om te bouwen. Corporaties die exotische derivaten hebben, krijgen de tijd om deze af te bouwen. Het verlies dat ze moeten accepteren kan oplopen tot 400 miljoen euro, melden bronnen. In totaal hebben zo’n 165 van de 400 corporaties derivaten. Ten minste vijftien daarvan hebben exotische derivaten.

4 Wat vinden corporaties van de maatregelen?

Aedes, de koepel van corporaties, wil nog niet reageren. Duidelijk is wel dat corporaties aandringen op mildere richtlijnen. Minister Spies zit klem tussen een aantal partijen. De druk vanuit de Tweede Kamer om strenge regels op te stellen is groot. Ook het ministerie van Financiën zou hierop aandringen.