Van Formule 1 naar driewieler

Na een zware crash, waarbij Alex Zanardi zijn onderbenen verloor, wierp de autocoureur zich op handbiken. Nu debuteert de Italiaan op de Paralympics.

Zanardi ontwikkelde met hulp van vrienden uit de racewereld een handbike van carbonfiber. Foto Getty Images

In elke zin die Alex Zanardi uitspreekt klinkt optimisme. De voormalige autocoureur wil niet worden geassocieerd met een tragisch bestaan, ook al verloor de Italiaan zijn onderbenen bij een zware crash. Zo lang de dood je niet heeft omarmd is het leven waard geleefd te worden, redeneert Zanardi, die als handbiker aan een tweede sportcarrière is begonnen. En wat voor een. Als debutant bij de Paralympische Spelen is hij meteen een serieuze kandidaat voor goud.

Je zou het confronterend kunnen noemen dat de 45-jarige Zanardi uitgerekend op het circuit Brands Hatch, zo’n 50 kilometer ten zuiden van Londen, zijn wedstrijden moet afwerken. Maar zo ervaart de ex-Formule 1-coureur de hernieuwde kennismaking niet. Hij ziet vooral voordelen.

Zanardi kent Brands Hatch als zijn broekzak, al lagen de snelheden in zijn raceauto vaak boven de 300 kilometer per uur en komt hij in de door hemzelf geconstrueerde handbike misschien net boven de 60 km/u. „Maar ik houd nog steeds van dit circuit”, zei Zanardi vorige week in een interview met de Britse krant The Guardian.

Terugblikkend op zijn ongeluk uit Zanardi zich immer opvallend nuchter. In een YouTube-filmpje van de autofabrikant BMW, die met hem was teruggekeerd naar rampplek op het Duitse circuit Lausitz, zegt Zanardi: „Soms heb je een gelukkige dag en verdien je veel geld zonder er hard voor te hoeven werken. En soms heb je een ongelukkige dag. Voor mij was dat 15 september 2001, de dag van de crash. Maar zo lang je niet de bodem van het bestaan hebt bereikt is er gelegenheid uit het dal te klimmen. Dat heb ik gedaan. En bedenk dat velen met mij zware tegenslagen moeten overwinnen.”

Zanardi was een optimist en is dat na zijn ongeluk gebleven. Zijn leven hing elf jaar geleden aan een zijden draadje toen hij bij een CART-race op de Lausitzring nabij Cottbus in de dertiende ronde spinde en niet ontweken kon worden door de Canadees Alex Tagliani, die met een snelheid van 320 km/u vol op Zanardi inreed. Tagliani raakte de flank en spleet zowel de auto als Zanardi in tweeën. De Italiaan werd zeven maal gereanimeerd en in een Berlijns ziekenhuis klinisch dood verklaard nadat er minder dan een liter bloed in zijn lichaam was achtergebleven. In The Guardian: „Mijn geluk was een mooie breuk van de benen net boven de knieën.”

Tot verbazing van de behandelende artsen ontwaakte Zanardi uit zijn coma. Met zijn herstel keerde de sportieve ambitie terug. Aanvankelijk als autocoureur, maar zijn handicap stond een terugkeer op het oude niveau in de weg.

Hoe gecompliceerd zijn leven ook was geworden, aan stilzitten moest Zanardi niet denken. Hij vond nieuwe inspiratie in handbike, een sport die overeenkomsten met de racewereld heeft. En Zanardi ervoer de kennismaking met de driewieler als een weldaad. Dit was wat hij wilde. Zijn enthousiasme bracht hem in 2007 – na vier weken trainen – naar de New York Marathon. Gekkenwerk, gezien de kortstondige voorbereiding. Maar niet voor de ambitieuze Zanardi, die verrassend vierde werd.

Natuurlijk wilde Zanardi meer. Want zo zit hij als sportman nu eenmaal in elkaar. En dus ontwikkelde de Italiaan met behulp van vrienden uit de racewereld zelf een handbike van carbonfiber en wierp hij zich gepassioneerd op een nieuw sportleven. Half werk is geen optie voor Zanardi, die vorig jaar ‘natuurlijk’ de New York Marathon won. Hij versloeg in een eindsprint de Pool Rafal Wilk, een voormalige speedwaycoureur die eveneens zijn benen bij een raceongeluk verloor.

Maar zijn kwalificatie voor de Paralympics beschouwt Zanardi voorlopig als zijn grootse sportieve succes. En reken maar dat de Italiaan volgende week woensdag gemotiveerd aan de start zal staan van de tijdrit over 15 kilometer. Evenals bij de wegrace over 64 kilometer, die vrijdag op het programma staat.

Bij de Paralympics komt Zanardi uit in de klasse H4, de lichtste van vier categorieën voor handbikers. Hij is in staat om zijn rug te gebruiken en voorvoer te leunen, zodat hij zijn lichaamsgewicht kan gebruiken om kracht te zetten. Een aanzienlijk voordeel bij het roteren van de handvatten. Handbikers die hun rug niet kunnen bewegen missen dat voordeel en komen uit de klassen H1 tot en met H3.

Zanardi dwingt bij de buitenwereld respect af. Mooi, maar niet iets om gewichtig over te doen, vindt de coureur die in de Formule 1 teamgenoot is geweest van zowel de Fin Mikka Häkkinen (Lotus) als de Duitser Ralf Schumacher (Williams).

Zanardi zegt een gelukkig mens te zijn. En op YouTube verklaart hij zich nader. „Omdat ik altijd mijn dromen heb kunnen verwezenlijken. Ik wilde racen en werd coureur. Ik wilde de marathon rijden en won ‘New York’. En ik wilde deelnemen aan de Paralympics en heb me gekwalificeerd. De reden is dat ik altijd nieuwsgierig ben. En ambities brengen een mens in gepassioneerde situaties. Sommigen zien mij als een superman. Nou, daar moet ik hard om lachen. Omdat ik dat niet ben.”