Feiten checken of een gedurig schervengericht

Het is altijd een beetje gênant om over je eigen ‘familie’ te schrijven, zeker als het positief is, maar ik kom er moeilijk onderuit. nrc.next is namelijk betrokken bij twee noviteiten in deze verkiezingscampagne, waarvan er een een sleutelrol lijkt te gaan spelen.

Nooit eerder werden de uitspraken van politici zo consequent op feitelijke juistheid gecheckt. In de Verenigde Staten bestaat er een lange traditie op dat gebied. Sinds een tijdje is er ook een dagelijkse rubriek in de krant die zulke uitspraken beargumenteerd kwalificeert als waar, onwaar, half waar of ongefundeerd. Sinds deze week zit hoofdredacteur Rob Wijnberg dagelijks in de uitzending van Wat kiest Nederland? (RTL4) om recente beweringen te beoordelen, als een jurylid bij Idols, maar dan beter onderbouwd.

De op wetenschappelijke leest geschoeide objectiviteit van het factchecken spreekt tot de verbeelding, in een tijd die vooral in het teken staat van wat de mensen thuis vinden. Je zou het de natuurlijke tegenhanger kunnen noemen van het zogeheten Tweede Scherm. Ook dat was oorspronkelijk een platform waar kijkers meer achtergrondinformatie konden vinden over een televisieprogramma, maar bij Knevel & Van den Brink (EO) is het ontaard in een permanent schervengericht. Op internet wordt kijkers naar het programma aan de lopende band naar hun mening gevraagd over een behandelde kwestie. Andries Knevel hoort in zijn oortje de uitslag en maakt die bekend, terwijl onder in het scherm een balk verschijnt met de mededeling dat 87 procent van het Tweede Scherm niet wil dat Nederland de EU verlaat.

De behoefte aan interactiviteit is op die manier doorgeslagen naar informatie waar de televisiekijker helemaal niet op zit te wachten. Die is eerder geïnteresseerd in deskundige toetsing van als feiten gepresenteerde opinies.

Het andere initiatief van nrc.next is de samenwerking met Panache, een kanaal op YouTube dat vier keer per week een actuele verkiezingsconference uitzendt van Jan Jaap van der Wal en incidentele gasten als Hans Sibbel of Ronald Goedemondt. De krant hielp met het vinden van een sponsor en maakt samen met Panache ook een dagelijkse achterpagina.

Van der Wal probeerde al eerder een Nederlandse versie van The Daily Show te maken. Voor het eerst is de gemiddelde kwaliteit zo hoog dat het geen toevalstreffers meer zijn. Vooral het becommentariëren van campagnefilms of hilarische verschijningen van kandidaat-Kamerleden in andere media werkt erg grappig. Het leukst zijn natuurlijk obscure CDA-kandidaten die iets persoonlijks vertellen of de strapatsen van Hero Brinkman en zijn kompanen. Maar ook de family values van Samsom (PvdA) en Buma (CDA) krijgen een beurt in de rubriek De strijd om het midden.