Vlaamse en Fin zoeken gestolen kunstwerken

The Spiral is een waarlijk Europese coproductie. Vanaf zondag wordt de serie tegelijk uitgezonden in acht landen. Zo'n samenwerking pakt zelden goed uit, maar nu wel.

Johan Leysen als kunstenaar Victor Detta alias Arturo, het brein achter de kunstroof.

Zes schilderijen, in zes musea, in zes landen. Ze worden tegelijk gestolen door een groep kunstenaars die stelling willen nemen tegen het grootkapitaal. Hun actie gaat mis, er vallen doden, de kunstenaars worden opgejaagd.

Dat is het uitgangspunt van The Spiral, een ambitieuze Europese tv-serie die vanaf zondag door de VARA wordt uitgezonden. Zeven omroepen in acht landen zenden de serie gelijktijdig uit, zeven fondsen in vijf landen betalen mee, acteurs uit zes landen spelen mee. The Spiral wordt nadrukkelijk gepresenteerd als pan-Europese productie. Er is gefilmd op het dak van het Europees Parlement. Eind september vindt de ontknoping van de serie plaats voor het parlementsgebouw in Brussel.

Zo’n internationale coproductie is op voorhand geen aanbeveling. Berucht zijn de europudding-films uit de jaren 80, waarbij het scenario werd aangepast aan de financiering uit verschillende landen. Hé, wat doet die Duitser daar opeens? O ja, dat Duitse fonds betaalt mee. Op papier lijkt het alsof ook bij The Spiral elk land, naast een schilderij, ook zijn eigen acteurs mocht leveren.

Een slim scenario weet echter te voorkomen dat de landenmix ongeloofwaardig overkomt. Aan beide zijden van de kunstroof leven de personages in een internationale omgeving. Aan de zijde van de activisten is dat een kunstenaarsgemeenschap in Kopenhagen. Geestelijk vader is een door Johan Leysen met gevaarlijk charisma gespeelde kunstenaar. Onder de naam Arturo voert hij sociaal-politieke acties uit en stelt hij vragen over de rol van kunst in de samenleving. Zoals de anonieme Britse straatkunstenaar Banksy dat ook doet. Het is niet vreemd dat in deze Scandinavische gemeenschap ook een Nederlander (gespeeld door Teun Luijckx) rondloopt.

Aan de andere kant staat de ‘art division’ van Europol in Brussel, de met bezuinigingen bedreigde afdeling die internationale kunstcriminaliteit moet oplossen. Hoofd van de afdeling is een jonge, ambitieuze Vlaamse vrouw. Dat zij moet samenwerken met een weggepromoveerde, bonkige Finse collega wekt geen verbazing in de Europol-setting. Wat ook helpt is dat de acteurs, naast Engels als voertaal, af en toe iets in hun eigen taal mogen zeggen.

Het initiatief voor The Spiral ligt in België. De producent, de regisseur en meer dan de helft van het budget van bijna 7 miljoen euro zijn Vlaams. Nederland, Denemarken, Zweden, Noorwegen en Finland hebben zich aangesloten. Producent Peter De Maegd maakt graag de vergelijking met The Killing, de Deense crimeserie die met het eveneens Deense Borgen nu geldt als een standaard voor Europees kwaliteitsdrama. Onterecht is die vergelijking niet. The Spiral heeft vaart, oogt goed en prikkelt genoeg om te willen blijven volgen.

The Spiral wil meer zijn dan een spannende tv-serie. Met een website en een game hopen de makers kijkers actief te betrekken bij de speurtocht naar de verdwenen schilderijen. De ambitie reikt verder dan een extraatje op internet, wetenschappers meten de mate van publieksparticipatie. In het ideale geval ontstaat er de komende weken, als de serie overal wordt uitgezonden, een collectief kunstwerk via de website. Deelnemers kunnen opdrachten uitvoeren, bijvoorbeeld dingen opzoeken in de zes deelnemende musea, of kunstwerken reconstrueren met eigen foto’s. De site lijkt bedoeld voor ervaren gamers, een heldere gebruiksaanwijzing ontbreekt.

Al schermen de makers met de etiketten ‘innovatief’ en ‘crossmediaal’, ze benadrukken ook dat de tv-serie een autonoom product is. Terecht.

The Spiral (5 afleveringen)

Vanaf 2 sept, Ned. 3, 21.20 uur

Website: www.thespiral.eu