Onderzoek naar toedracht 'gijzel-incident' Schiphol

De luchtvaartpolitie onderzoekt wat er gaande was in de cockpit van een passagierstoestel van de Spaanse luchtvaartmaatschappij Vueling dat gistermiddag korte tijd gegijzeld leek. Het is onduidelijk waarom de piloot opdrachten van de luchtverkeersleiding niet opvolgde. Ook wordt uitgezocht waarom de verkeersleiding op Schiphol Arabische muziek in de cockpit hoorde. Het toestel uit Malaga, met 183 passagiers aan boord, kreeg een escorte van twee F-16’s nadat de luchtverkeersleiding in Nederland geen contact kon krijgen met de piloot.

Als er ook via noodfrequenties geen contact kan worden gemaakt, start het protocol Quick Reaction Alert, zegt Peter Tankink, commandant van vliegbasis Volkel waar de twee F-16’s opstegen. „Onze belangrijkste missie is dan allereerst identificatie. We lezen de registratienummers op het vliegtuig en proberen ook visueel contact te maken met de bemanning in de cockpit.” De belangrijkste taak daarna is het veilig begeleiden van het toestel naar een geschikte landingsbaan.

Volgens Tankink is het geen uitzondering dat F-16’s uitrukken. Het gebeurt volgens hem zo’n vijftien keer per jaar. „Dat gaat altijd om gevallen waarbij de gangbare procedure voor het binnenvliegen van een luchtruim niet wordt gevolgd. Het gaat daarbij niet alleen om lijnvluchten.” Zo werd eerder dit jaar al een toestel van de Russische luchtmacht dat zich niet identificeerde, door twee F-16’s vergezeld.

Bij afwezigheid van radiocontact gaat het in lang niet alle gevallen om opzet of kwade bedoelingen. Tankink: „Er kan ook sprake zijn van een calamiteit aan boord of problemen met de besturing. Jaren geleden onderschepten we een burgervliegtuigje waarvan later bleek dat de piloot een hartaanval had gekregen. De F-16-vliegers stelden vast dat er iets dergelijks aan de hand was. Ze konden weinig doen, maar toen het vliegtuigje uiteindelijk neerstortte in het IJsselmeer waren de hulpdiensten wel heel snel ter plaatse.”

Mocht een veilige landing van het toestel niet lukken, dan is er sprake van een noodscenario. Tankink: „Hoe dat er uitziet is volledig afhankelijk van de situatie.”