Gooi de peilingen maar weg

De helft van de kiezers is er nog niet uit. Al die flexkiezers maken de scenario’s waardeloos. Is er wel een tweestrijd tussen VVD en SP?

Politiek redacteur

Den Haag. Nog maar twee weken tot 12 september en de kiezer zit met zijn handen in het haar. Meer dan de helft zweeft, twijfelt, dubt.

Kiezen is dus een helse tour. Volgens het Kieskompas van de Vrije Universiteit en onderzoeksbureau Ipsos Synovate zegt een kwart van de kiezers op dezelfde partij als vorige keer te stemmen, 10 procent weet al naar welke partij over te stappen,8 procent blijft weg. En de rest weet het nog niet. Het is een ontwikkeling die al decennia te zien is: het aantal flexkiezers neemt gestaag toe.

Er kwamen nieuwe, succesvolle, partijen bij, de grote middenpartijen werden kleine middenpartijen.

Natuurlijk weet die flexkiezer al wel dat hij nooit op de SP zal stemmen, of dat juist VVD of PVV zijn uitgesloten, maar de twijfel tussen twee, drie of vier partijen is groot. De SP bezuinigt 6,75 miljard euro op de verzorgingsstaat, de PvdA ook, GroenLinks 8 miljard en D66 7,5 miljard. Kies daar maar eens tussen.

„Ik ben in tweestrijd”, zei een 90-jarige bewoner van een verzorgingshuis maandag in deze krant. Hij twijfelt tussen de flanken, PVV en SP. De tijd dat ouderen in groten getale op de partij stemden waar ze al hun hele leven op stemmen is voorbij. Van de bezoekers aan het Kieskompas twijfelt bijna 70 procent van de 65-plussers nog. De onzekerheid onder jongeren is nog groter. Ook, en dat blijkt volgens politicoloog André Krouwel van Kieskompas vaker uit onderzoek, twijfelen vrouwen meer dan mannen. Dat geldt ook voor middelbaar opgeleiden ten opzichte van hoger- en lageropgeleiden.

Krouwel spreekt niet van zwevers, omdat de meeste kiezers zeggen te twijfelen tussen twee of drie partijen. Aan de hand van 225.000 mensen die het Kieskompas hebben ingevuld, ziet hij een dubbele tweestrijd ontstaan: tussen PvdA en SP en, in iets mindere mate, tussen PVV en VVD.

Gooi alle peilingen dus maar in de prullenbak: er kan nog van alles gebeuren. Maar opiniepeilingen blijken bij elke verkiezing weer van grote invloed te zijn. In 2010 heeft 10 procent van de kiezers strategisch gestemd en zij hebben de peilingen daarbij sterk laten meewegen. De indirecte effecten zijn volgens politicologen groter; media schetsen scenario’s op basis van de peilingen.

Een van die verhaallijnen, waar VVD en SP graag op inspelen, is dat het een tweestrijd zou zijn. Maar deze campagne lijkt zich niet zo te ontwikkelen. Samsom doet nog mee. Na twee grote debatten op tv zeggen volgens Krouwel meer mensen dat ze hem een geschikte premier vinden. Ook Wilders is nog niet uitgespeeld. En D66 en CDA zouden straks wel eens de sleutel in handen kunnen hebben bij de formatie.

Kiezer, veel succes.