Paralympics even populair als Spelen

Liefst 4.250 sporters uit 165 landen beginnen vandaag in Londen aan de Paralympische Spelen. Ook de belangstelling bij pers en publiek is groot. „Men ziet paralympische sport nu ook als sport.”

„Bedankt voor de warming-up”. Op grote reclameborden bedanken Britse paralympische sporters hun olympische voorgangers. De Olympische Spelen waren eerder deze zomer een voorprogramma voor dé echte Spelen, de Paralympische, die vandaag beginnen. Is althans de boodschap van televisiezender Channel4, die de Britse uitzendrechten heeft.

Qua populariteit heeft de televisiezender in elk geval gelijk. De Paralympische Spelen zijn onder de Britten net zo populair als de Olympische Spelen. Voor het eerst in de geschiedenis loopt de kaartverkoop van de Paralympische Spelen storm. Toen vorige week 45.000 extra kaartjes in de verkoop gingen, waren ze binnen anderhalf uur verkocht. Gisteren waren er nog slechts 200.000 van de 2,5 miljoen beschikbare kaartjes over. Ter vergelijking: in Peking werden 1,8 miljoen kaartjes verkocht, in Athene 850.000.

Dat heeft ten eerste te maken met het enthousiasme rond de Olympische Spelen in het Verenigd Koninkrijk. Diegenen die laatdunkend deden over de Spelen hadden het gevoel twee weken geleden iets te hebben gemist. Naar mate de Britten meer medailles wonnen nam de belangstelling voor paralympische kaartjes toe.

Ten tweede zijn de Britten bekend met gehandicaptensport. Net als de Olympische Spelen werden ook de Paralympische Spelen in Engeland bedacht: in Stoke Mandeville, ten noordwesten van Londen. Daar ontwikkelde neuroloog Ludwig Guttmann sport als revalidatiemethode voor Tweede Wereldoorlogveteranen met dwarslaesies. Die werden tot dan toe opgegeven, ze overleden veelal aan infecties van doorligwonden.

Guttmann, een joodse arts die Duitsland was ontvlucht, vond dat de gewonde militairen niet alleen fysiek moesten opknappen, maar ook zelfrespect nodig hadden en een doel. Sport gaf hen alle drie.

„Hij leefde met zijn patiënten mee, maar was absoluut niet sentimenteel”, vertelde filmmaakster Lucy Gannon onlangs aan Britse media. Ze maakte voor de BBC een film over Guttmann: „Een van zijn oud-patiënten vertelde me hoe hij bij zijn eerste ontmoeting met Guttmann in bed lag, gebroken en in shock. Guttmann vroeg ‘zwem je?’ en de man zei ‘nou ja, vroeger zwom ik’ en Guttmann zei: ‘Gut. Twee uur vanmiddag’. Hij zorgde dat je aan het werk ging.”

Toen de neuroloog patiënten rolstoelpolo met wandelstokken zag spelen, besefte hij dat de militairen hun competitieve elan niet kwijt waren. En hij organiseerde in 1948, terwijl in Londen de Olympische Spelen plaatsvonden, in zijn ziekenhuis een soortgelijke wedstrijd voor gewonde militairen.

Aan die eerste Paralympische Spelen deden 16 oorlogsveteranen mee. Vier jaar later deed het eerste buitenlandse team mee – uit Nederland - en acht jaar later waren ze gegroeid tot een evenement voor 130 sporters uit 14 landen. In 1960, bij de Spelen in Rome, kregen Guttmanns Spelen het officiële olympische stempel. Met een onderbreking tussen 1968 en 1988, toen de Paralympics in andere steden plaatsvonden, worden ze parallel aan de Olympische Spelen gehouden. Dit jaar doen er 4.250 sporters uit 165 landen mee. Meer televisiezenders en journalisten dan ooit zijn in Londen om de Spelen voor gehandicapten te verslaan.

„Wat je ziet is de groei van de paralympische beweging”, zei de voorzitter van het Internationaal Paralympisch Comité, de Brit Philip Craven, onlangs tegen The Independent. „Men begint paralympische sporters te herkennen en ziet paralympische sport als sport, daar heb ik sinds ik voorzitter ben naar gestreefd.” Hij deed vijf keer als basketballer mee aan de Spelen, na een auto-ongeluk waarbij hij zijn rug brak.

Belangengroepen voor gehandicapten vertellen dat de komst van de Spelen veel goed doet voor het imago van minder validen. Dat was hard nodig, zegt Daniel Mazliah van belangengroep Scope. „Uit een peiling die we onlangs hielden, bleek dat tweederde van de ondervraagden het afgelopen jaar is beledigd of vijandig werd bejegend.” Dat komt volgens hem doordat de Britse regering campagne voert tegen misbruik van invalidenuitkeringen: „Hoewel dat om een kleine minderheid gaat, gaf het het idee dat alle gehandicapten profiteurs zijn.” De Paralympische Spelen zijn „een geweldige kans om het andere verhaal te laten zien”.

Betekent dit ook dat Londen is voorbereid op de komst van de Paralympische Spelen? Bij het ontwerp van de stadions en het atletendorp is rekening gehouden met de komst van gehandicapte sporters. Zo kunnen bijvoorbeeld in alle stadiongangen twee rolstoelen naast elkaar rijden, is er een speciale uitlaatplek voor blindengeleidehonden in het Olympisch Park, en werd er in het dorp onder meer een rolstoelwerkplaats gebouwd.

Maar de grootste verandering is op te merken in de Londense underground. Daar werd de afgelopen jaren grondig verbouwd zodat nu 66 van de 270 stations toegankelijk zijn voor rolstoelen, rollators en scooters. Al is dat relatief, vertelt Lianna Etkind van campagnegroep Transport for All. „Die stations zijn toegankelijk tot aan het perron, niet allemaal ook tot in de metro.” Het bekende ‘mind the gap’ – pas op voor het gat tussen metro en perron – waarvoor in de Londense metro veelvuldig wordt gewaarschuwd, betekent dat er op sommige stations planken moeten worden neergelegd.

Daar wordt nu tijdens de Spelen voor gezorgd, net als er ‘rapid response teams’ zijn die kapotte liften en roltrappen kunnen repareren. En er zijn transportmedewerkers die blinden en slechtzienden helpen bij het vinden van de weg. „We hopen dat dit blijvend is en niet wordt afgeschaft zodra de laatste medaille is gewonnen”, zegt Etkind. „Sommige leden vertellen ons dat ze voor het eerst hebben kunnen reizen vanaf hun eigen station.”