Noord-Griekenland wordt afvoerput voor illegalen

Waar blijven de migranten op wie Athene sinds kort jaagt? In het stadje Komotini zitten ze in een snel omgebouwde politieschool. De politiechef leidt zelf het protest ertegen.

Illegale immigranten lopen bij het Noord-Griekse dorpje Lavara, vlak bij de tweehonderd kilometer lange grens met Turkije. Ze zijn altijd op weg naar Athene, zegt een noordelijke ondernemer. In het noorden is geen toekomst. Foto AP

Komotini. - Toen politiecommandant Stavroula Tzantzana vanuit Athene te horen kreeg dat honderden opgepakte migranten opgesloten zouden worden in de plaatselijke politieacademie, belde ze geschrokken alle andere autoriteiten van Komotini. De burgemeester, de kerk, de minister die uit deze Noord-Griekse stad komt. Iedereen was net zo kwaad en verbaasd als zij.

Van de school een detentiecentrum maken is een overval door de regering in Athene, zegt deze stevige blonde vrouw op een terras in het centrum van het stadje van ruim 65.000 inwoners. Ze doen het bewust zonder overleg, zegt Tzantzana. „Het is een verkrachting van Thracië” – de regio langs de grens met Turkije en Bulgarije.

In deze stad, die al eeuwenlang een kruispunt tussen bevolkingsgroepen van verschillende afkomst is en die nog maar honderd jaar bij Griekenland hoort, waren de betogers zo opgetrommeld. Agente Tzantzana nam zelf het voortouw. Ze ging in uniform midden op de weg staan, om de bussen met migranten uit Athene en hun politie-escorte tegen te houden.

Effect had het niet. Inmiddels zitten er 812 migranten in de kamers op de campus. Van buitenaf zijn ze niet te zien. Er moet nog een hek komen, zodat ze af en toe kunnen luchten.

„Ze zijn (in Athene) van de straat geplukt en in bussen gestouwd, zonder medische tests”, zegt Tzantzana. Bij het lokale ziekenhuis zijn de eerste mensen met tuberculose en ondervoeding binnengebracht.

Politiescholen ombouwen tot detentiecentra hoort bij het recente offensief tegen illegale migratie in Griekenland. De bewaking op de grens met Turkije is versterkt. In Athene houdt de politie veegacties, waarbij mensen die er niet ‘Europees’ uitzien om hun papieren wordt gevraagd. Als ze geen geldige verblijfstitel kunnen tonen, gaan ze op transport naar militaire bases en politiescholen elders in het land, die daar allerijl voor worden ingericht.

Ze moeten van de regering het land uit, maar hoe zet je migranten uit van wie de identiteit niet vast staat en die niet willen meewerken? Geen migrant werkt mee, weet commandant Tzantzana. En Turkije, dat beloofd had migranten op te nemen, houdt zich daar niet aan.

De transporten leiden overal tot protesten, soms onder leiding van extreem-rechts. In het zuiden, in Korinthe, probeerden knokploegen van de neonazi-beweging Gouden Dageraad vorige week te voorkomen dat enkele honderden migranten in een kazerne werden ondergebracht. Ze vochten met de politie, met helmen op en knuppels omwonden met de Griekse vlag. Toen de politie er eindelijk in was geslaagd de migranten binnen te brengen, sloot de burgemeester het water op de basis af.

In Griekenland leven inmiddels naar schatting een miljoen mensen zonder papieren, op elf miljoen Grieken. Tot nu toe kwam de last vrijwel exclusief op de havensteden en hoofdstad Athene. Die miljoenenstad is een draaischijf in de clandestiene migratie naar West-Europa. Op straat neemt het geweld tegen migranten intussen toe, aangewakkerd door de zware economische crisis.

Komotini, achthonderd kilometer van Athene, een stadje waar de helft van de bevolking van oudsher moslim is, ligt dichtbij de grens waar de meeste migranten binnenkomen. Maar wie die hier de EU binnenkomt, is op doortocht. Niemand wil naar Komotini, waar de werkloosheid boven de veertig procent is en Bulgaren het seizoenswerk al voor hun rekening nemen. Je ziet hooguit wat Pakistani en Afghanen op het treinstation, vertelt Giorgos Batzolakis, docent Engels op een talencentrum. Of ze lopen langs de snelweg richting Athene.

Opeenvolgende regeringen trachtten halfslachtig de migratie te reguleren en het asielsysteem te verbeteren. Europese subsidies voor asielzoekerscentra en tolkendiensten, om de politieke van de economische vluchtelingen te scheiden, bleven liggen. Ondanks nieuwe wetgeving zijn de procedures nog lang en ontoegankelijk. De kans op een succesvolle asielaanvraag is vrijwel nihil.

„Ze hebben het probleem hierheen getransporteerd, zodat het in Athene minder erg lijkt,” zegt Konstandinos Mavromatis. Hij is uitgever van het weekblad van Komotini, Thrakiki Agora. In goed overleg had de regionale economie wellicht kunnen profiteren van de komst van een asielzoekerscentrum, zegt hij. Nu is een goedlopende school gesloten die studenten naar de stad bracht. „En waar is de rest van het plan?”

De detentie in de politieschool in Komotini is tijdelijk, heeft de verantwoordelijke minister in een telefoongesprek met zijn collega uit Komotini gezegd, vertelt de politiecommandant. De vage belofte stelt amper gerust. Tzantzana is bang het moderne opleidingsinstituut kwijt te zijn. Het begin van het cursusjaar nadert.

Volgens Europese afspraken (Dublin II) moet het land van binnenkomst ook de asielaanvraag of terugkeer afhandelen. Andere Europese landen sturen migranten die via Griekenland zijn gekomen, terug naar Griekenland. Daar verzamelen zich steeds meer migranten.

We kunnen toch niet het hele land vol zetten met detentiecentra waar mensen jarenlang zitten, vraagt Mavromatis retorisch. „Griekenland wordt het migrantenmagazijn van Europa”, voorspelt radiojournalist Vaso Machaira, die het redactiekantoor binnenloopt.

Je kunt ons niet vergelijken met West-Europa, waar gastarbeiders geleidelijk werden opgenomen in de economie, zegt Mavromatis. Griekenland heeft niet te bieden, laat staan het arme noorden. Fabrieken gaan hier dicht, ze zoeken geen arbeiders. „Grieken willen hier zelf ook weg.” Op de taalschool van Batzolakis is het aantal volwassenen dat Duits wil leren, sinds het begin van de crisis verdrievoudigd.