Groen wordt zwart

Het beeld vat alles samen: naast de warmtepomp die ‘ecowijk’ De Teuge in Zutphen van schone energie moet voorzien, staat een zeecontainer met een olieketel, die diesel verstookt, ’s winters wel honderdtwintig liter per uur. Die container is afgelopen december geplaatst, als ‘tijdelijke maatregel’: vier van de vijf warmtebronnen waren dichtgeslibd.

Het is de zoveelste ergernis voor bewoners van de wijk, die tien jaar geleden aan de westoever van de IJssel verrees: tweehonderd woningen, strakke vinexarchitectuur, met gevels van terracotta- en moskleurige planken.

De broers Robert en Marcel van den Breemen kochten allebei vijf jaar geleden zo’n ecowoning met hun gezinnen. Robert: „Op elk verjaardagsfeestje had ik verteld hoe geweldig dat ging worden, met die lage energierekening.” Door defecten en complicaties bleken ze juist veel duurder uit dan gezinnen in gewone huizen. Het douchewater werd niet warmer dan 36 graden. Als het al warm werd. Steeds waren er storingen waar monteurs geen raad mee wisten. Nu stookt een dieselmotor heel De Teuge warm. Robert: „We zijn van groen naar zwart gegaan.”

Het is exemplarisch voor veel Nederlandse projecten: op de tekentafel is het prachtig, in de uitvoering volgen complicaties die blijkbaar even onvoorzien als onoplosbaar zijn. Bij wie het misging blijft onduidelijk: het energiebedrijf? De aannemer? De ontwerpers?

Het project is mislukt, erkent nu zelfs de gemeente, die half juli dan maar voorstelde de huizen om te bouwen tot gewone woningen: iedereen een gasketel. Kosten 1,2 miljoen, waarvan het energiebedrijf negen ton betaalt en de gemeente drie. „Een schenking”, volgens de gemeente. Bewoners zijn boos: ze moeten zelf de schade van de verbouwingen betalen en zitten met een huis dat niet duurzaam is, terwijl ze daar wel voor betaalden.

Vroeger klaagden bewoners dan in buurtcafés, tegenwoordig zijn er sociale media. En daar weten ze op het stadhuis van Zutphen nog niet echt raad mee. Na kritische tweets ontving Marcel een brief: in deze gemeente gaan we met respect met elkaar om. „Ik verwacht dat u zich bij toekomstige berichtgeving zult beperken tot de inhoudelijke aspecten.” Of Marcel even op een voorgestelde datum op gesprek wilde komen. Als een ondeugende scholier die zich moet komen melden.

Zutphen wil graag vooroplopen met nieuwe technieken maar blijkt een tovenaarsleerling in wiens eigen handen die ontploffen. Zo’n brief! Uiteraard vroeg die om een storm aan verontwaardiging op internet. Twitterverbod! Uiteraard pookten sites als Geenstijl het vuur op en zo werd die prestigieuze ecowijk een nationale schandvlek.

Is er dan niets positiefs over De Teuge te melden? O jawel. „Door al dit gedonder kennen de bewoners elkaar heel goed, en staat iedereen altijd voor elkaar klaar.”

Gedeelde vijanden smeden de beste vriendschappen.