Elke zetel die het CDA niet krijgt, is winst voor het dier

De Partij voor de Dieren rekent op zetelwinst. Juist in tijden van crisis maken mensen zich druk om de kwaliteit van leven, om duurzaamheid, idealen, zegt lijsttrekker Marianne Thieme. „Wij kunnen voor strategische stemmers het verschil maken.”

Illustratie Sebe Emmelot

Zes jaar zit Marianne Thieme nu met haar Partij voor de Dieren in de Tweede Kamer. Met moties over een verbod op ronde vissenkommen en een actie om in het Kamerrestaurant paling van het menu te schrappen werd ze beroemd – volgens sommigen berucht. Haar partij wekte lachlust en woede op, of werd soms volledig genegeerd. En dat allemaal door de voortdurende nadruk die ze legt op de positie van het dier, en tegenwoordig ook steeds vaker op „de draagkracht van de aarde”.

Als Kamerlid was Thieme dichtbij een groot succes. Haar wetsvoorstel om onverdoofd ritueel slachten te verbieden haalde een tweederde meerderheid in de Tweede Kamer. Maar de Eerste Kamer haalde dit jaar een streep door haar initiatief.

De afgelopen twee jaar

U bent onderhand een vaste waarde in de Kamer. Zijn de andere partijen al aan u gewend?

„Nee, ze worden nog steeds regelmatig erg boos. VVD-fractievoorzitter Stef Blok vindt dat we buitenproportioneel veel Kamervragen stellen, en daarmee geld verspillen. De boodschap is: ‘Jullie moeten je gedragen, je conformeren aan de mores in de Kamer.’ Ze vinden ons nog steeds een vreemde eend in de bijt.”

Heeft Blok niet gelijk? Wat voegen al die Kamervragen toe?

„Veel! We schudden andere partijen wakker. Kijk naar de Q-koortsepidemie. Wij waren de eersten die daar vragen over stelden – en bleven stellen. Daardoor bleek dat de overheid al die tijd heeft ontkend dat er een groot probleem was. Door onze vragen over slachterijen is een slachthuis dichtgegaan in Friesland. Dat zijn dingen die ertoe doen. Wij kunnen nu eenmaal niet makkelijk een debat aanvragen, daar zijn we te klein voor.”

Anderen nemen uw agenda over, zegt u. Wordt u zo niet overbodig?

„Nee, want het is een flinterdun vernisje. Neem de rituele slacht. Of kijk naar de dierenpolitie; zodra ze de kans kregen, bezuinigden de partijen in het Lenteakkoord die weer weg.”

Is de steun voor uw ideeën opportunistisch?

„Ja, hoewel ik wel geloof dat er bij een aantal partijen een groen hart is. Dat zie je bij de SP, bij de Partij van de Arbeid. Dat zie je ook wel bij GroenLinks.”

U noemt GroenLinks als laatste.

„Ja, omdat de kopstukken van GroenLinks het tot nu toe altijd over andere dingen hebben gehad. SP en PvdA doen net zoveel met onze agenda als GroenLinks.”

U schrijft hun milieubewustzijn op uw conto?

„Ja. Maar het zit ook wel echt in de samenleving zelf, dat burgers graag willen dat partijen denken aan de lange termijn en aan duurzaamheid.”

Enige tijd geleden was er frictie tussen met uw mede-Kamerlid Esther Ouwehand. Hoe gaat het nu?

„Fantastisch. Veel partijen ploffen uit elkaar na zeven jaar, ook door intern gedoe. Onze partij bestaat uit mensen bij wie het ideaal alles overstijgt. Daarmee overwin je ook fricties. En ben je sterker dan ooit.”

Krijgt het publiek ooit nog te horen waarom u ruzie had?

„Dat zou alleen van belang zijn als het niet goed gaat.”

Is uw agenda door de crisis uit zicht geraakt?

„Wij brengen de moeilijke boodschap dat deze crisis is ontstaan door een weeffout in onze samenleving. Andere partijen zeggen: ‘we moeten eerst weer meer geld verdienen, voordat we het over milieu en dierenwelzijn kunnen hebben’. Maar dat kunnen we ons niet veroorloven.”

Lukt dat? Duurzaamheid leefde de afgelopen jaren niet.

„Dat wij op winst staan in de peilingen, betekent dat we mensen weten te bereiken. Terwijl je zou verwachten ze in tijden van crisis met hun portemonnee denken. Dat is een enorme winst. Mensen willen dat politiek bestaat uit idealen, niet alleen uit probleemmanagers.”

Waar ik voor sta

Uw programma gaat bijna geheel over dieren...

„...Over de planeet!”

Oké, over de planeet. Heeft u het idee dat u aansluit op de werkelijkheid van Nederlanders?

„Onlangs zat ik in een praatprogramma met VVD’er Frits Huffnagel. Mensen vonden hem een vertegenwoordiger van de oude macht, hoorde ik achteraf, die denkt dat mensen alleen bezig zijn met geld verdienen. Terwijl mensen zich zorgen maken over de kwaliteit van leven en de dingen die er echt toe doen. Voor hen is geld geen doel op zich, maar hooguit een ruilmiddel. Ze willen minder risicovol leven, minder risicovol beleggen. Dat banken weer doen waar ze voor opgericht zijn. Die behoefte, ik geloof dat we daar een antwoord op zijn.”

Hoe bedoelt u?

„Wij maken duidelijk dat de focus moet liggen op de kwetsbare waarden in dit leven. Zorg dat kwetsbare groepen niet ondergesneeuwd raken. Wij maken duidelijk dat de markt gefaald heeft omdat hij geen ethiek kent, en dat we die ethiek terug moeten brengen in de samenleving. Wat dus ook effect heeft op de wijze waarop we omgaan met dieren, met de natuur, met het milieu.”

Bent u nooit bang zo ver van de gevestigde orde te staan dat uw invloed nihil is?

„Nee. Ik denk wel dat we ver voor de muziek uitlopen. Maar daar zijn wij nooit bang voor geweest. Mensen dachten in eerste instantie niet dat we in de Kamer zouden komen. Nu roepen ze: ‘Probeer je nou eens met normale dingen bezig te houden, en niet met vissenkommen.’ Toch doen we dat. Wij zijn een partij die opgericht is om taboes te doorbreken. Dat negen van de tien je niet begrijpen, dat is exact onze rol.”

Hoe schadelijk is de crisis voor uw electorale kansen?

„Ik verwacht een opstand tegen de gevestigde orde. De veroorzakers van de crisis werpen zich nu op als degenen die het gaan oplossen. Volstrekt ongeloofwaardig.”

Na 12 september

Hoeveel zetels denkt u dat dit protest u oplevert?

„Ik verwacht dat we een derde, zo niet vierde zetel halen. Wij kunnen voor strategische stemmers het verschil maken – kijk naar de SGP bij het vorige kabinet.”

Als u wilt meedoen, moet u compromissen sluiten. Past dat wel bij uw partij?

„We zitten in in een comfortabele positie. Onze kernpunten, landbouw, dierenwelzijn en natuur, zijn voor de meeste partijen bijzaak. Dat maakt het interessant om met ons aan tafel te gaan zitten.”

Heeft u breekpunten?

„Wij willen dat er minder dieren worden misbruikt, bij dierproeven, in de bio-industrie. Maar we zullen nooit de ene kwetsbare groep tegen de andere uitruilen. We zullen maatregelen voor dieren nooit ten koste laten gaan van kwetsbare mensen.”

Maar u krijgt alleen invloed als u uw zetels uitleent voor bezuinigingen van anderen. En bezuinigingen treffen meestal kwetsbaren.

„Dat ligt eraan. Als je weet dat er tien miljard euro per jaar wordt uitgeven aan milieuvervuilende subsidies, dan valt daar behoorlijk te bezuinigen. Er zijn ontzettend veel bezuinigingen mogelijk die burgers niet treffen maar juist hun kwaliteit van leven versterken.”

Welke regering zou u het liefst zien?

„Een groene. Ik sluit niet uit dat iemand als VVD-leider Mark Rutte daarbij zou kunnen zitten. De PVV is gewoon geen duurzame partij, en daarnaast ook een discriminerende. Dat zie ik niet zitten. En het CDA? Elke zetel die het CDA niet krijgt, is winst voor dier, natuur en milieu. Ik vind het ongelofelijk hoe zij onze samenleving zo onleefbaar hebben gemaakt. Maar goed, waarom zouden wij zeggen: met die wel, en met die niet. Wij hebben een andere positie. Wij willen anderen inspireren.”