Een Amerikaan tussen de nazi's

Inside Nazi GermanyCanvas, 21.20 - 22.15 uur

In de jaren dertig was het voor Amerikanen bijna onmogelijk om te filmen in Duitsland. Julien Bryan slaagde er toch in, omdat hij handig reageerde op een klacht van een Duitse officier die hij ontmoette in de Turkse ambassade in Washington. Verkeerd beeld over nazi-Duitsland? Laat mij dan gaan.

Na zeven weken filmen smokkelde Bryan via de post meters film het land uit: hij begreep wel dat de Duitse autoriteiten zijn objectieve beeld bij nader inzien niet zouden waarderen. Hij monteerde er de film Inside Nazi Germany van, die de Amerikaanse bioscopen in 1938 vertoonden als waarschuwing tegen het fascisme. Te zien, onder meer: 250.000 enthousiastelingen op een partijbijeenkomst in Neurenberg, spiksplinternieuw snelwegen en parken met speciale bankjes voor Joden, de enige bestaande beelden van de tentoonstelling Entartete Kunst in München en de toenemende welvaart.

De Duitse cineast Michael Kloft maakte een remake van de documentaire. Hij voegt verhalen over Bryans werkwijze toe aan het originele materiaal, het wordt een soort metadocumentaire. Met citaten van buitenlandse bezoekers uit de jaren dertig weet hij ogenschijnlijk versleten morele vragen opnieuw relevantie te geven. Want als een zwarte Amerikaan als W.E.B. Du Bois destijds zeker wist dat van de 500.000 Joden in Duitsland er over „enkele jaren” niet een meer in leven zou zijn, hoe kon het dan dat zo weinig anderen in het Westen dat wisten?

Pieter van Os