De verborgen schatten van een ruimtetelescoop

De Nederlandse André van der Hoeven won de tweede prijs in een vreemde fotowedstrijd. De deelnemers speurden in het archief van ruimtetelescoop Hubble.

Eind maart schreef het Europese ruimteagentschap ESA een wedstrijd uit waarbij belangstellenden de enorme beeldarchieven van de Hubble-ruimtetelescoop mochten doorspitten op ‘verborgen schatten’. Donderdag werden de winnaars bekendgemaakt. Onder hen de Nederlander André van der Hoeven, die met zijn foto van het sterrenstelsel M77 de tweede prijs won in de categorie ‘beeldverwerking’.

Lang niet al het beeldmateriaal dat de ruimtetelescoop sinds zijn lancering in 1990 heeft verzameld is even aantrekkelijk. Maar zelfs ‘mooie plaatjes’ worden niet altijd aan het grote publiek getoond: het vervaardigen ervan kost te veel tijd. Bij de wedstrijd ‘Hubble’s Hidden Treasures’ kregen geïnteresseerde amateurs toegang tot deze schat aan onverwerkt beeldmateriaal.

Het belangrijkste obstakel dat de deelnemers moesten overwinnen was dat Hubble geen kant-en-klare plaatjes aflevert. Hij produceert in feite alleen zwart-witopnamen, gemaakt via verschillende kleurfilters. Daarbij komt dat grote hemelobjecten – vaak ook de meest indrukwekkende – in delen moeten worden gefotografeerd. Er komt heel wat bij kijken om uit die losse opnamen een spetterende kleurenplaat te construeren. Het verwerken van het beeldmateriaal van M77 kostte Van der Hoeven een avond en een dag.

Van der Hoeven is behalve docent natuurkunde ook enthousiast ‘astrofotograaf’: hij maakt hemelopnamen met zijn eigen telescoop. Waarom dan andermans beeldmateriaal gebruiken?

„Dit was dé kans om aan de slag te gaan met opnamen zoals ik die zelf nooit kan maken,”zegt Van der Hoeven. „Alle ervaring die ik had opgedaan met beeldbewerking kon ik nu botvieren op de mooiste opnamen die ooit van het heelal zijn gemaakt.” Zijn foto van M77 is de meest gedetailleerde die ooit te zien is geweest.

De winnende foto, gemaakt door Josh Lake (VS), toont een stervormingsgebied in de Grote Magelhaense Wolk – een klein naburig sterrenstelsel. Op nummer 3 (Judy Schmidt, VS) is de jonge ster XZ Tauri te zien, die gas zijn omgeving in blaast. Fransman Renaud Houdinet eindigde met zijn mozaïek van de grote gasnevel Chamaeleon I als vierde.

Overzicht van Hubble’s Hidden Treasures http://www.spacetelescope.org/announcements/ann1211/

Website André van der Hoeven: http://www.astro-photo.nl