DE knokt voor elk kopje koffie

Het net verzelfstandigde koffieconcern DE Master Blenders 1753 ziet zijn winst halveren. De oorzaken: een Braziliaanse fraudezaak en hoge lasten voor de spin-off.

Zo sta je nog bekend als een historisch Fries koffiemerk uit 1753, en dan ben je opeens een beursgenoteerde spin-off met een boekhoudschandaal aan je broek.

Dat gebeurde Douwe Egberts (DE), dat in juni dit jaar een notering kreeg aan de Amsterdamse NYSE Euronext nadat het verzelfstandigde van de vorige eigenaar, het Amerikaanse levensmiddelenconcern Sara Lee. Al na twee maanden moest DE Master Blenders 1753 NV, zoals het officieel heet, een tegenvaller rapporteren die over het hoofd gezien was in de aanloop naar de beursgang: boekhoudfraude bij een dochterbedrijf in Brazilië.

Deze onregelmatigheden zijn medeoorzaak van de tegenvallende winstcijfers: de winst daalde in het gebroken boekjaar 2012 tot 188 miljoen euro, terwijl die in 2011 nog 267 miljoen bedroeg. De Brazilië-zaak kostte DE dit jaar 34 miljoen euro, en in totaal mogelijk 95 miljoen.

Uit intern onderzoek zijn geen andere onregelmatigheden meer in Brazilië geconstateerd, meldt DE. Het bedrijf is nog wel in gesprek met de Vereniging van effectenbezitters (VEB): die vindt dat DE een compensatie moet geven voor het verstrekken van de verkeerde cijfers. De vergelijking met het World Online-beurssschandaal was al snel gemaakt. DE wil nu niet aangeven of het beleggers zal vergoeden.

Zowel topman Michiel Herkemij als financieel directeur Michel Cup zegt tevreden te zijn over het eerste zelfstandige jaar van DE. De omzet groeide met 7,6 procent tot 2,8 miljard euro. Ook slaagde DE erin de stijgende koffieprijs door te berekenen in de consumentenprijs. Met andere woorden: de grondstof werd duurder, dus daarom betaal je in de winkel meer voor een pak koffie.

Maar de nieuwe status, los van Sara Lee, kost ook de nodige inspanningen. DE is bezig met een reorganisatie van management en de verkoopstaf. De kostenbesparingen bedragen 25 tot 30 miljoen euro, onder meer door het verwijderen van managementslagen. In 2015 moet er 75 miljoen euro bespaard zijn.

Komend jaar rekent DE op een omzetstijging van 3 tot 5 procent en een hogere operationele marge. Uiteindelijk hoopt DE (nu nog nummer drie) de tweede koffiemaker ter wereld te worden, na Kraft Foods, maar voor het Zwitserse Nestlé, bekend van onder meer Nespresso. „Maar er is een cultuuromslag nodig nu we niet meer in de veilige omgeving van het moederbedrijf zitten”, zegt Michiel Herkemij. „We zoeken een ander soort talent, nu we moeten knokken voor ieder kopje koffie. Het komt ons niet maar zo aanwaaien.”

In Nederland, waar DE sinds jaar en dag marktleider is, groeide de concurrentie, bijvoorbeeld met de komst van de Starbucks-keten. De afgelopen twee jaar daalde het marktaandeel, maar dat stijgt nu weer licht naar 55,8 procent. DE reorganiseert zijn out of home-segment – dat is een vakterm voor koffieautomaten in bedrijfskantines maar ook koffiewinkels zoals het Douwe Egberts Café. Deze divisie is nu goed voor een kwart van de omzet, maar er valt meer uit te halen, denkt Herkemij.

Daarnaast wil DE meer haast maken met de introductie van nieuwe producten. Onder de paraplu van Sara Lee reageerde de koffiemaker te traag op trends onder koffieliefhebbers. Daarom kocht DE de rechten van het merk Senseo terug van Philips (à 55 miljoen euro). De Senso-machine krijgt dit najaar een make-over en meer smaakvarianten.

In oktober komt de luxere Senseo Sarista op de markt, een machine waarin je zelf verse bonen moet stoppen. Het is een variant op de espressomachines waarin bijvoorbeeld Philips de afgelopen jaren investeerde.

DE Master Blenders 1753 maakt nu ook capsules voor de Nespresso-machines, hoewel het daarover regelmatig rechtszaken moet uitvechten met concurrent Nestlé. Vorige week bepaalde een Duitse rechter nog dat Nestlé geen alleenrecht had op de winstgevende aluminium cups. Zo lijkt de Zwitsers hetzelfde lot beschoren als de Senseo-koffiepads: daar verloor DE de laatste jaren marktaandeel op het moment dat supermarkten goedkopere pads gingen verkopen.