Ban Ki-moon naar top in Iran: VS boos

Iran hoopt een top van de Niet-Gebonden Landen in Teheran diplomatiek uit te buiten. VN-chef Ban Ki-moon is erbij. Hij is er nou eenmaal voor alle lidstaten.

rotterdam. Het gebeurt niet vaak dat VN-chef Ban Ki-moon recht ingaat tegen de wensen van de Verenigde Staten. Maar deze week zal hij ondanks ernstige bezwaren van Amerika (en Israël) toch deelnemen aan een top van de groep van Niet-Gebonden Landen (NAM) in Teheran.

De secretaris-generaal is er nu eenmaal voor alle lidstaten van de Verenigde Naties, zegt Ban. En de Niet-Gebonden Landen zijn met 120 leden een informeel, maar belangrijk blok binnen de VN. De NAM werd in 1961 tijdens de piek van de Koude Oorlog opgericht door landen die zich niet wilden aansluiten bij een van de twee grote machtsblokken.

Voor Iran is de top een buitenkansje om te laten zien dat het, ondanks alle sancties in verband met het nucleaire programma, nog best meevalt met het internationale isolement. De top is „de grootste diplomatieke gebeurtenis in de geschiedenis van Iran”, aldus Teheran.

Naar verwachting zullen zo’n der tig staatshoofden en regeringsleiders deelnemen aan de top, onder wie de nieuwe Egyptische president Morsi. Na lang aarzelen maakte Ban vorige week bekend dat hij zich volledig bewust is van de gevoeligheden, maar dat hij – „in het belang van vrede en veiligheid” en om „zorgen van de internationale gemeenschap over te brengen” – toch naar Teheran gaat.

Toen de Israëlische premier Netanyahu Ban twee weken geleden opriep de top te boycotten, sloot de Amerikaanse regering zich daarbij aan. Volgens Netanyahu verschaft Ban nu „onbedoeld legitimiteit aan een regime dat openlijk oproept tot eliminatie van een VN-lidstaat”. Daarmee werpt hij een smet op zichzelf en de VN, aldus Netanyahu.

De Amerikaanse regering formuleerde het diplomatieker: Bans deelname aan de top zou „geen goed signaal” zijn, omdat Iran „zijn internationale verplichtingen niet nakomt en een bedreiging vormt voor zijn buren”. Maar ook de VS wilden dat Ban wegbleef, drukte VN-ambassadeur Rice hem persoonlijk op het hart. Voor een boycot werd ook gepleit in het Congres en de Amerikaanse pers – de Washington Post beschreef de top al als „een bacchanaal van nonsens”.

Of de top werkelijk zo’n diplomatieke triomf wordt als de islamitische republiek hoopt, moet nog blijken. De Groep van Niet-Gebonden Landen is het onderling lang niet altijd eens. De burgeroorlog in Syrië zou op de top wel eens een bron van verdeeldheid kunnen zijn. Iran is een belangrijke bondgenoot van president Assad, maar toen de Algemene Vergadering van de VN begin deze maand een resolutie aannam waarin het geweld van het regime werd veroordeeld, stemden 70 van de 120 Niet-Gebonden Landen daar voor .