U heeft zitten liegen, meneer Rutte

Het ging er fel aan toe, tijdens het eerste debat waar ook Rutte, Roemer en Wilders aan meededen. „Geert, je moet eerlijk zijn.”

Politiek redacteur

Amsterdam. De enige premier in het Premiersdebat van RTL probeerde zich gisteren vooral als premier te profileren. „Ik knok als premier voor de Nederlandse banen, voor het Nederlandse belang”, was een van de eerste zinnen van Mark Rutte.

De VVD-leider was de centrale man in het debat met Emile Roemer (SP), Diederik Samsom (PvdA) en Geert Wilders (PVV). Hij was de lijsttrekker die zich tot dit weekend in de campagne afzijdig had gehouden en dus werd hij door de anderen het meest uitgedaagd voor één-op-één debatten. Rutte maakte een foutje toen Wilders zei met „de man die blanco cheques uitschrijft” in debat te willen. Rutte stapte meteen naar voren.

Diederik Samsom, die het meest van de vier vertelde wat hij wil en het minst de andere aanviel, ging met Rutte in debat over leiderschap. Hij verweet de premier de afgelopen jaren te hebben gekozen voor „de polarisatie”. Rutte had duidelijke moeite m et die uithaal.

De VVD-leider zelf zocht vooral Roemer als tegenstander, in een duidelijke poging de tweestrijd om wie de premier wordt aan te zetten. Twee keer zei hij tegen Roemer: „Als u premier wilt worden, dan zult u keuzes moeten maken, en dat doet u niet.” Het zal volgens Rutte de schatkist miljarden kosten als Roemer minister-president wordt, omdat Nederland dan meer rente moet betalen over de staatsschuld. Dat was volgens hem al te zien toen Roemer had gezegd dat hij zich niet aan de Europese begrotingsregels zal houden. Toen ging de rente even omhoog. „Dat heeft De Jager overtuigend aangetoond.” Roemer reageerde fel en zei dat nrc.next juist had bewezen dat dat niet klopte.

In een debat met Wilders liep het even uit de hand. In het begin had Rutte Wilders verweten „het partijbelang boven het landsbelang” te hebben gesteld toen hij wegliep bij de Catshuisonderhandelingen en zo het kabinet liet vallen. Toen het over de hypotheekrenteaftrek ging, kwam Wilders hier op terug. „U heeft zitten liegen”, riep hij over het feit dat Wilders akkoord was met bijvoorbeeld een versobering van de hypotheekrente. Rutte riep terug: „Geert, je moet eerlijk zijn”. Opmerkelijk was dat Wilders een minuut of tien daarna zei „de heer Rutte deugt”. Niet echt des Wilders.

Het Premiersdebat ging over de belangrijke onderwerpen uit de campagne: Europa, zorg, het begrotingsbeleid en leiderschap. Alle vier de lijsttrekkers lukte het om duidelijk te maken waar ze voor staan. Rutte wil vooral lastenverlichting, Wilders pakte elke gaatje om duidelijk te maken dat de PVV de enige partij is „die echt tegen Brussel is”. Roemer is tegen marktwerking in de zorg, en een beetje tegen Europa.

Maar Samsom speelde misschien wel de beste kaart. Zo zei hij: „We moeten stoppen met angstbeelden en werken aan een oplossing uit deze crisis. Volgens mij zit Nederland daarop te wachten.” Hij maakte zo overtuigend duidelijk zich niet neer te leggen bij een premierstrijd tussen Rutte en Roemer.

Niet de huidige premier maar de PvdA-lijsttrekker was na afloop in de sociale media en bij de commentatoren de centrale man.